Bezumowne korzystanie. Narzędziem, które może zachęcić byłego najemcę/dzierżawcę do zwrotu nieruchomości jest określenie w umowie wynagrodzenia, które Nadleśnictwo będzie naliczać pomiędzy ustaniem umowy a faktycznym zwrotem gruntu. Może być ono naliczone w wysokości dotychczasowego czynszu lub jego wielokrotności. Z zakończeniem umowy najmu wiążą się określone obowiązki zarówno po stronie najemcy, jak i po stronie wynajmującego. Najważniejszym obowiązkiem po stronie Najemcy zgodnie z art. 675 § 1 Kodeksu cywilnego jest zwrot rzeczy wynajmującemu w stanie nie pogorszonym. W związku z powyższym „ najemca powinien przez czas trwania najmu Wady protokołu uzgodnień przy sprzedaży nieruchomości: 1. Przygotowanie protokołu uzgodnień może być czasochłonne i kosztowne, ponieważ musi on zawierać szeroki zakres informacji dotyczących transakcji oraz warunki i terminy jej realizacji. 2. Protokół uzgodnień może być trudny do interpretacji dla osób bez odpowiednich W takich sytuacjach małżonek może wystąpić ze sprzeciwem wobec zajęcia nieruchomości przez wierzyciela. Sprzeciw ten może być wyrażony na piśmie lub ustnie, a jego celem jest ochrona interesów małżonka, który nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za dług. W niniejszym artykule omówimy podstawowe informacje dotyczące sprzeciwu Niniejszy artykuł omawia skomplikowaną kwestię konstrukcji powództwa dotyczącego odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu. Jest to bardzo złożona i trudna problematyka, która uwidacznia wiele praktycznych problemów przy konstrukcji pozwu, począwszy od przyjęcia właściwej podstawy prawnej, a także biorąc pod uwagę tak istotną kwestię, jak odpowiedni dobór twierdzeń penggunaan listrik berikut ini yang dapat membahayakan keselamatan adalah. Jest to roszczenie, które służy właścicielowi jako ochrona prawna jego interesów majątkowych. Jak skorzystać z uprawnienia i jakie obowiązki należy spełnić, żeby dochodzenie roszczenia przed sądem było jak najbardziej skuteczne? Czym jest bezumowne korzystanie z nieruchomości? Bezumowne korzystanie z nieruchomości to sytuacja, w ktundefinedrej osoba nie posiada tytułu prawnego lub zgody właściciela, a korzysta z nieruchomości. Może to robić świadomie lub też nie. Z bezumownym korzystaniem z nieruchomości możemy mieć do czynienia w wielu sytuacjach. Często jest ono efektem braku porozumienia pomiędzy stronami umowy w momencie jej zakończenia lub wypowiedzenia najmu lokalu czy innej nieruchomości, a także wygaśnięcia dzierżawy w przypadku gruntundefinedw. W związku z tym, za bezumowne korzystanie można uznać zarundefinedwno odmowę opuszczenia lokalu mieszkalnego, jak i parkowanie pojazdu na działce sąsiada bez jego zgody. Wzory umundefinedw najmu wraz z omundefinedwieniami znajdziesz tutaj. Co może zrobić właściciel w przypadku wystąpienia bezumownego korzystania z nieruchomości? W zależności od sytuacji, właściciel nieruchomości ma prawo zażądać jej wydania, zaniechania naruszeń i przywrundefinedcenia stanu zgodnego z prawem lub też wystąpić z roszczeniem o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości i odszkodowania za jej zużycie, pogorszenie stanu lub utratę. Są dwie drogi spełnienia roszczenia, ktundefinedre przysługuje właścicielowi nieruchomości. Polubowna, gdy strony się porozumieją i sądowa, gdy się ze sobą porozumieć nie mogą. W tym miejscu przeczytasz czy można odciąć prąd lokatorowi niepłacącemu czynszu. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości Zgodnie z treścią art. 224 undefined 2 od chwili, w ktundefinedrej samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powundefineddztwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest rundefinedwnież zwrundefinedcić pobrane od powyższej chwili pożytki, ktundefinedrych nie zużył, jak rundefinedwnież uiścić wartość tych, ktundefinedre zużył. Takie same obowiązki względem właściciela ciążą na posiadaczu działającym w złej wierze. Oznacza to, że obok roszczeń windykacyjnych, właściciel może dochodzić od podmiotu, ktundefinedry korzystał z nieruchomości, rundefinedwnież wynagrodzenia z tego tytułu. O dochodzeniu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości można mundefinedwić w sytuacji, gdy stronami sporu są jej właściciel i posiadacz samoistny. Kluczowy jest w tym wypadku fakt korzystania z nieruchomości, ale pod warunkiem, że korzystanie odbywa się bez tytułu prawnego. Co ważne, w tego typu sprawach nie ma znaczenia, czy właściciel nieruchomości poniundefinedsł szkodę, czy nie. Tutaj przeczytasz o podnajmie mieszkania. Czym jest posiadanie samoistne? Posiadanie samoistne jest stanem, w ktundefinedrym posiadacz zarundefinedwno faktycznie włada rzeczą (corpus), jak i przejawia wolę posiadania jej jak właściciel (animus rem sibi habendi). Może ono doprowadzić do nabycia własności rzeczy. Krundefinedtko mundefinedwiąc, posiadanie samoistne istnieje wtedy, gdy osoba władająca rzeczą zachowuje się tak, jak jej właściciel. Dla przyjęcia, że posiadanie ma charakter samoistny nie jest przy tym konieczne, aby władający rzeczą rzeczywiście wykonywał względem rzeczy konkretne czynności. Kluczowe znaczenie ma to, czy ma on możliwość ich realnego wykonywania, gdyż sama ta możliwość jest wystarczająca dla przesądzenia o istnieniu posiadania i jego charakteru. W tym miejscu znajdziesz wszystko, co trzeba wiedzieć o najmie okazjonalnym. Tutaj znajdziesz wszystkie niezbędne informacje na temat najmu instytucjonalnego. Jaki jest cel postępowania o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości? Głundefinedwnym celem postępowania o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest przywrundefinedcenie rundefinedwnowagi majątkowej, ktundefinedra została zakłundefinedcona w czasie, gdy nieruchomość stanowiąca własność jednej osoby znajdowała się w posiadaniu innej, a posiadanie to nie miało podstawy prawnej i odbywało się bez zgody właściciela. W tym miejscu przeczytasz więcej na temat eksmisji i jej głundefinedwnych przyczyn. Co powinno zawierać wezwanie do zapłaty? Prawidłowo sporządzone wezwanie do zapłaty powinno zawierać następujące elementy: wskazanie osoby wierzyciela; wskazanie podstawy roszczenia (tytuł z ktundefinedrego wynika zobowiązanie np. faktura, umowa); określenie kwoty zadłużenia wraz z odsetkami; określenie sposobu i terminu jej zapłaty; numer rachunku bankowego do dokonania wpłaty; wskazanie ewentualnych sankcji jakie zostały przewidziane na wypadek gdyby dłużnik wykazał się biernością na otrzymane wezwanie; podpis wierzyciela; wskazanie terminu sporządzenia wezwania. W celu poparcia wezwania do zapłaty, wierzyciel może dołączyć do wezwania kopię faktury lub umowy, stanowiącej podstawę roszczenia. Działanie to nie jest jednak konieczne. Wezwanie do zapłaty powinno zostać wysłane listem poleconym lub listem za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Sposundefinedb nadania listu odgrywa ogromną rolę w przypadku postępowania dowodowego prowadzonego już w trakcie ewentualnego procesu. A dlaczego jest tak ważne? Ponieważ sąd nie zarzuci wundefinedwczas stronie powodowej (wierzycielowi) przedwczesnego powundefineddztwa (zatem nie dania szansy dłużnikowi na zapłatę) i może przez to nie zasądzić na rzecz wierzyciela kosztundefinedw sądowych. Ważne! Wezwanie do zapłaty powinno zostać wysłane na aktualny adres dłużnika. W przypadku osundefinedb prowadzących działalność gospodarczą lub spundefinedłek undefined aktualny adres można odnaleźć w rejestrze osundefinedb prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (CEIDG) lub w rejestrze spundefinedłek handlowych (KRS). W tym miejscu znajdziesz wszystko na temat drobnych nakładundefinedw na przedmiot najmu ponoszonych przez najemcę. Przedsądowe a ostateczne wezwanie do zapłaty Przedsądowe oraz ostateczne wezwanie do zapłaty to pisma, ktundefinedre wysłane są do dłużnika na ostatnim etapie przedsądowego dochodzenia roszczeń. Etap ten stosowany jest najczęściej w przypadku, gdy monity lub kontakty telefoniczne nie przyniosły zamierzonego efektu. Gdy tego rodzaju undefinedmiękkieundefined działania nie przynoszą efektu, wierzyciel może skierować sprawę do sądu. Wtedy właśnie wystosowywane jest wezwanie, w ktundefinedrym jest wyznaczony po raz ostatni termin na uregulowanie zadłużenia i jednocześnie ostrzeżenie o planowanym postępowaniu sądowym w razie dalszego braku zapłaty należności. Czym rundefinedżni się ostateczne i przedsądowe wezwanie do zapłaty? W rzeczywistości jest to tylko kwestia nomenklatury undefined pisma te mają dokładnie takie samo znaczenie i w oczach sądu nie będą się niczym rundefinedżnić. Ich wysłanie oznacza, że wierzyciel prundefinedbował porozumieć się z dłużnikiem polubownie na temat spłaty zadłużenia undefined liczba takich wezwań, ich nazwa i dokładna treść nie mają tu większego znaczenia. W tym miejscu przeczytasz wszystko na temat napraw koniecznych wynikających z umowy najmu. Wymogi pozwu o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości Pozew jest pismem procesowym inicjującym postępowanie cywilne. Dlatego też ustawodawca przewidział szereg wymogundefinedw formalnych. W pozwie powinny się zatem znaleźć następujące dane i informacje: oznaczenie sądu, do ktundefinedrego jest skierowane; imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocnikundefinedw; oznaczenie rodzaju pisma; osnowę wniosku lub oświadczenia; w przypadku, gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia undefined wskazanie faktundefinedw, na ktundefinedrych strona opiera swundefinedj wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktundefinedw; podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; wymienienie załącznikundefinedw. W przypadku pozwu o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości szczegundefinedlnie ważne jest określenie kwoty pieniężnej, ktundefinedrej zasądzenia na swoją rzecz domaga się powundefinedd oraz wskazanie w uzasadnieniu pozwu okresu, ktundefinedrego dotyczy żądanie. Dopuszczalne jest przy tym osobne dochodzenie roszczeń za rundefinedżne okresy. Ważne! Nie jest możliwe żądanie zasądzenia świadczeń na przyszłość. Dopuszczalne jest przy tym dochodzenie roszczenia także, gdy nie nastąpiło jeszcze wydanie nieruchomości. Pozew o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opłacie sądowej, ktundefinedra uzależniona jest od wartości odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości dochodzonego w danej sprawie i wynosi przy wartości przedmiotu sporu: do 500 zł undefinedopłata w kwocie 30 zł, ponad 500 zł do 1500 zł undefined100 zł, ponad 1500 zł do 4000 zł undefined 200 zł, ponad 4000 zł do 7500 zł undefined 400 zł, ponad 7500 zł do 10 tys. zł undefined 500 zł, ponad 10 tys. zł do 15 tys. zł undefined 750 zł, ponad 15 tys. zł do 20 tys. zł undefined 1000 zł, ponad 20 000 zł undefined5% tej wartości, ale nie więcej niż 200 tys. zł. W tym miejscu dowiesz się jakie dobra osobiste są chronione podczas nauki czy pracy zdalnej w swoim mieszkaniu. Obowiązek ciążący po stronie powodowej undefined wykazanie legitymacji czynnej Niezależnie od konieczności zadośćuczynienia wymogom formalnym pozwu, osoba inicjująca postępowanie musi wykazać swoją legitymację czynną. Musi zatem wykazać, że jest właścicielem nieruchomości (ewentualnie jest użytkownikiem wieczystym lub użytkownikiem nieruchomości bądź najemcą lokalu użytkowego). W wypadku, gdy pozwanym jest posiadacz w złej wierze, udowodnienia wymaga istnienie złej wiary pozwanego. Domniemywa się bowiem istnienia dobrej wiary, a wskazanym domniemaniem prawnym sąd jest związany. W tym miejscu przeczytasz czym jest mir domowy i z czym się wiąże jego naruszenie. Określenie wysokości odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości W ślad za przyjętą linią orzeczniczą, wysokość odszkodowania (wynagrodzenia) z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości ustalana jest tak, jakby undefinedposiadanie opierało się na prawieundefined (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1975 r., sygn. akt: II CR 208/75 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt: IV CKN 5/00). Innymi słowy wysokość odszkodowania (wynagrodzenia) z tytułu bezumownego korzystania powinna być ustalana w oparciu o rynkowe stawki, np. czynszu lub dzierżawy dla nieruchomości danego rodzaju. Takie określenie rozmiaru wynagrodzenia wskazuje, że właściciel może uzyskać świadczenie, ktundefinedre zrekompensuje mu niemożność korzystania z nieruchomości. W tym miejscu przeczytasz więcej na temat ciszy nocnej. Jaką linię obrony może przyjąć pozwany? W sytuacji gdy pozwany nie zaprzecza, że korzysta z nieruchomości powoda, może bronić się zarzutem, że przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, np. wynikający z umowy (najmu, dzierżawy itp.) czy ograniczonego prawa rzeczowego (użytkowania, służebności itp.). Jeżeli zaś pozwany faktycznie bezumownie korzysta z nieruchomości powoda, może bronić się zarzutem spełnienia świadczenia (w całości lub w części), wykazując, że uiścił należne powodowi wynagrodzenie. W wypadku gdy pozwany korzysta z nieruchomości powoda w sposundefinedb odpowiadający służebności przesyłu, może bronić się zarzutem nabycia takiej służebności przez zasiedzenie. W tym miejscu dowiesz się czym jest służebność przesyłu. Pozwany może rundefinedwnież podnieść zarzut przedawnienia. Przedawnienie roszczenia o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości Roszczenia windykacyjne i negatoryjne, czyli domaganie się zwrotu nieruchomości, zaprzestania naruszeń i przywrundefinedcenia stanu zgodnego z prawem, nie ulegają przedawnieniu. Jeśli zaś chodzi o wynagrodzenie i odszkodowanie, właściciel może dochodzić swoich roszczeń za okres 10 lat, ale z zastrzeżeniem, że musi wystąpić o nie w ciągu roku od dnia, w ktundefinedrym nieruchomość została mu wydana. Jeśli nieruchomość jest przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej, okres przedawnienia roszczeń skraca się do 3 lat. W tym miejscu znajdziesz informacje jaki kroki można podjąć, gdy mamy trudnych najemcundefinedw. ____ Jeżeli masz pytanie związane z nieruchomościami napisz do nas na redakcja@ , a my postaramy się zgłębić temat i odpowiedzieć w formie artykułu. Aktualności Prawo i praktyka Rozmaitości Przegląd prasy Szkolenia Lex Gallery Kontakt strona główna » Prawo i praktyka»Prawo cywilne Bezumowne korzystanie z rzeczy a właściwa konstrukcja powództwa opublikowano: 2014-09-16 przez: Mika Ewelina Niniejszy artykuł omawia skomplikowaną kwestię konstrukcji powództwa dotyczącego odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu. Jest to bardzo złożona i trudna problematyka, która uwidacznia wiele praktycznych problemów przy konstrukcji pozwu, począwszy od przyjęcia właściwej podstawy prawnej, a także biorąc pod uwagę tak istotną kwestię, jak odpowiedni dobór twierdzeń oraz wniosków dowodowych. Bezumowne korzystanie z rzeczy a podstawa powództwa Podstawowe znaczenie ma fakt, że brakuje jednego przepisu prawa cywilnego, z którego należałoby zawsze wywodzić roszczenie o przedmiotowe odszkodowanie. W zależności od sytuacji faktycznej oraz wyboru pełnomocnika powództwo o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy możemy opierać albo na szkodzie kontraktowej, związanej z nienależytym wykonaniem zobowiązania (zob. art. 471 albo też na przepisach dotyczących tzw. roszczeń uzupełniających (zob. art. 224 i n. W pierwszym przypadku samodzielną podstawę prawną stanowią ustawowe przepisy dotyczące zwrotu rzeczy po wygaśnięciu danego stosunku obligacyjnego, modyfikowane ewentualnymi postanowieniami umownymi. W drugiej sytuacji, opisanej niżej, mamy do czynienia z obowiązkiem posiadacza w złej wierze (posiadacza zależnego) wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy kosztem uprawnień jej właściciela. Powyższy obowiązek stosuje się również do posiadacza w dobrej wierze od momentu dowiedzenia się przez niego o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy (zob. art. 224 § 2 Kumulacja podstaw prawnych roszczenia Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy[2], występując z roszczeniem, powód zobowiązany jest, stosownie do wymogów art. 187 dokładnie określić przedmiot tego roszczenia. Ujmując rzecz inaczej, powód powinien wyraźnie sprecyzować żądanie nie tylko pod względem podmiotowym, lecz także przedmiotowym. Powód wskazuje tym samym, jakiego rozstrzygnięcia oczekuje, co jest równoznaczne z zakreśleniem granic rozpatrywania sprawy przez sąd. Powód zachowuje wprawdzie prawo modyfikowania swojego żądania, niemniej jednak, dopóki tego nie uczyni, sąd nie może wyrokować co do przedmiotu nieobjętego żądaniem (art. 321 § 1 W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przewidziane w art. 224 § 2 roszczenie o wynagrodzenie jest niezależne od woli właściciela, by rzecz odzyskać, wynika ono bowiem z samego faktu władania jego rzeczą przez osobę, która nie ma do tego żadnego tytułu prawnego[4]. Alternatywą dla takiego powództwa jest powództwo oparte na obligacyjnym tytule do rzeczy, w szczególności na wynikającym ze stosunku obligacyjnego (umownego) prawie wynajmującego lub wydzierżawiającego do odzyskania nieruchomości. Jak zwrócił uwagę Sąd Najwyższy, przepisy art. 224–225 i art. 230 nie są w stosunku do art. 471 przepisami szczególnymi i z tej przyczyny kumulacja norm nie jest wyłączona. Wybór jednego ze zbiegających się roszczeń pozostawiony został uprawnionemu, który – dokonując wyboru – musi jednak wybrać całość skutków prawnych danej normy.[5] W ocenie autora artykułu, mimo możliwych komplikacji dowodowych takiego wariantu, nie da się wykluczyć alternatywnego wskazania dwóch wyżej wskazanych podstaw prawnych powództwa przy równoczesnym szerokim ujęciu okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Na przykład jeżeli powód załączy do pozwu jedynie umowę oraz dowód jej wypowiedzenia, sugeruje to oparcie powództwa na tytule obligacyjnym. Jeżeli by jednak dodatkowo wykazał tytuł prawnorzeczowy oraz pozostałe przesłanki warunkujące zasadność powództwa (np. wezwanie do zapłaty uzasadniające złą wiarę posiadacza rzeczy), to wówczas w sytuacji, gdy tylko jedna z podstaw prawnych okaże się ostatecznie uzasadniona, za uwzględnieniem powództwa wydaje się przemawiać właściwa interpretacja art. 321 (przedmiot orzekania). Skuteczność roszczeń uzupełniających Jak wynika z przepisów Kodeksu cywilnego oraz z orzecznictwa[6]: roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przysługujące właścicielowi wobec posiadacza samoistnego (art. 224 § 2 i art. 225 lub wobec posiadacza zależnego (art. 230 należy do tzw. roszczeń uzupełniających roszczenie właściciela o wydanie rzeczy, czyli, innymi słowy, do roszczeń uzupełniających roszczenie windykacyjne. Jako roszczenie uzupełniające roszczenie windykacyjne pozostaje ono z nim w ścisłym związku. Związek ten wyraża się tym, że jest ono uwarunkowane ziszczeniem się przesłanek uzasadniających roszczenie windykacyjne (warunek konieczny, ale niewystarczający). W myśl art. 222 § 1 roszczenie windykacyjne przysługuje właścicielowi przeciwko osobie, która bez podstawy prawnej włada faktycznie jego rzeczą. Czynnie materialnie legitymowany jest więc tu wyłącznie właściciel, a biernie materialnie legitymowany – wyłącznie ten, kto bez podstawy prawnej faktycznie włada jego rzeczą, a zatem – w zależności od okoliczności konkretnego przypadku: posiadacz samoistny rzeczy lub posiadacz zależny rzeczy albo jej dzierżyciel. W rezultacie jeżeli niemający tytułu prawnego posiadacz samoistny oddał rzecz (skądinąd nadal zachowując swój status posiadacza samoistnego – art. 337 w faktyczne władanie posiadaczowi zależnemu, roszczenie windykacyjne przysługuje właścicielowi wobec posiadacza zależnego i – należy podkreślić – tylko wobec niego. Tak więc prawidłowa analiza wyżej wskazanego orzeczenia prowadzi do wniosku, że gdyby ów posiadacz zależny wykazał w procesie wytoczonym o wynagrodzenie bezumownego korzystania z rzeczy, że rzeczą w ogóle faktycznie nie włada, wówczas uzasadnione będzie oddalenie z tej przyczyny wytoczonego przeciwko niemu powództwa. Jak wskazuje orzecznictwo sądowe, roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przez posiadacza niemającego do niej tytułu prawnego jest roszczeniem uzupełniającym roszczenie windykacyjne tylko w sensie materialnoprawnym, a nie procesowym. Umożliwia bowiem ochronę tych interesów właściciela, których nie jest w stanie zaspokoić roszczenie windykacyjne, ograniczające się jedynie do zwrotu rzeczy. Procesowe zaś roszczenie uzupełniające zachowuje autonomiczność względem żądania windykacyjnego, co oznacza, że może być skutecznie dochodzone samodzielnie, niezależnie od roszczenia opartego na podstawie art. 222 § 1 Należy stwierdzić, że uzupełniający charakter roszczenia z art. 225 nie oznacza, że jest ono związane z żądaniem windykacyjnym w sposób nierozerwalny.[7] Na marginesie wyżej przedstawionych rozważań doprecyzowania wymaga w szczególności pojęcie „posiadacz zależny”. Jak wynika z przepisów oraz orzecznictwa sądowego[8], za posiadacza zależnego w rozumieniu art. 230 należy uważać takiego posiadacza, który wykonując władztwo nad rzeczą, nie ma do tego odpowiedniego prawa skutecznego wobec właściciela. Co więcej, według poglądu zaprezentowanego również w wyżej wskazanym orzeczeniu, posiadacz zależny, który swoje władztwo nad rzeczą wywodzi od innego posiadacza nieuprawnionego i który wie o tym, powinien być traktowany w zasadzie jako posiadacz w złej wierze i ma do niego zastosowanie zaostrzona odpowiedzialność przewidziana w art. 225 Skuteczność roszczenia opartego na tytule obligacyjnym do rzeczy Odmienne podstawy prawne roszczenia o wynagrodzenie (odszkodowanie) za bezumowne korzystanie z rzeczy w sytuacji, gdy jest ono wywodzone z tytułu obligacyjnego bądź prawno-rzeczowego, prowadzi do konieczności uwzględnienia przez powoda przy konstrukcji powództwa wszystkich odmienności w zakresie obowiązku wykazania określonych faktycznych podstaw pozwu w każdym z tych przypadków. Precyzując ww. kwestię wagi wyboru podstawy roszczenia, należy przede wszystkim wskazać za Sądem Najwyższym[9]: do powstania odpowiedzialności kontraktowej nie wystarczy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z przyczyn, za które dłużnik odpowiada, konieczna jest ponadto szkoda będąca normalnym następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 w związku z art. 361 W odniesieniu do wynajmującego, względem którego najemca nie wykonał obowiązku przewidzianego w art. 675 § 1 oznacza to, że musi on wykazać, że na skutek niezwrócenia mu w terminie przedmiotu najmu poniósł określony uszczerbek w swym majątku. Jak wynika z orzecznictwa, chodzi tutaj o normalny, adekwatny związek przyczynowy między szkodą a zachowaniem pozwanego, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podsumowując wyżej wskazane stanowisko, wypada zwrócić uwagę, że tylko przy oparciu roszczenia o odszkodowanie (wynagrodzenie) za bezumowne korzystanie z rzeczy na tytule obligacyjnym do rzeczy mamy do czynienia z typowym powództwem odszkodowawczym, wywodzonym ze stosunku obligacyjnego. Niezależnie bowiem od faktu, że roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy staje się dopuszczalne dopiero po prawidłowym rozwiązaniu łączącego strony stosunku prawnego, należy zauważyć, że konkretne przepisy prawa materialnego (ewentualnie uzupełnione zapisami umownymi) przewidują zasady oraz warunki zwrotu rzeczy uprawnionemu ze stosunku obligacyjnego. W przypadku bezumownego korzystania z nieruchomości możemy w szczególności wyróżnić podstawowy obowiązek korzystającego związany z ustaniem najmu nieruchomości lub pomieszczenia (art. 660 czy też związany z zakończeniem umowy dzierżawy (art. 693 W takim wypadku przepisy art. 675 (zwrot przedmiotu najmu) oraz art. 705 (zwrot przedmiotu dzierżawy) stanowią samodzielną, materialnoprawną podstawę żądania zwrotu rzeczy. Sąd Najwyższy wyraźnie wskazuje, niezależnie od kwestii tytułu prawno-rzeczowego, że: niewykonanie przez najemcę obowiązku terminowego zwrotu rzeczy najętej uprawnia wynajmującego, również niebędącego właścicielem rzeczy, do żądania na podstawie art. 471 odszkodowania obejmującego korzyść, jaką mógłby otrzymać, gdyby zwrócono mu rzecz w terminie, jeżeli po ustaniu stosunku najmu był on uprawniony do dysponowania rzeczą w sposób umożliwiający osiągnięcie wskazywanej korzyści.[10] Pojęcie „zwrot rzeczy” Przy definiowaniu pojęcia „rzecz”, w sytuacji gdy przedmiotem umowy była nieruchomość gruntowa, znaczenie może mieć art. 48 według którego zasadą jest, że do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Na przykład w sytuacji zawarcia umowy dzierżawy gruntu wraz z posadowionym na nim pawilonem usługowym to data zwrotu gruntu powinna być decydująca dla oceny, czy doszło, zgodnie z wymaganymi przepisami, do zwrotu rzeczy. Ustalenie tej okoliczności będzie mieć podstawowe znaczenie dla zasadności powództwa o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy. W przypadku konstrukcji pozwu opartej na materialnoprawnych podstawach zwrotu rzeczy dla skuteczności powództwa tak określonego musimy zawsze mieć do czynienia z ewidentną szkodą związaną z brakiem zwrotu rzeczy. Na przykład strony w umowach zawierają często dodatkowe zobowiązanie, np. do rozebrania obiektu, przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości, jednakże podstawowe znaczenie będzie mieć data faktycznego zwrotu całej rzeczy oraz obowiązek po stronie powoda, jeżeli chodzi o wykazanie przesłanek powództwa odszkodowawczego. Zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego[11] przez „zwrot rzeczy” rozumie się nie tylko faktyczne przeniesienie władztwa nad rzeczą przez najemcę na wynajmującego; także inne – poza „wydaniem rzeczy” – stany faktyczne, gwarantujące pełną ochronę interesów wynajmującego… W szczególności więc każde opróżnienie lokalu przez najemcę od chwili uzyskania przez wynajmującego o tym wiadomości i faktycznej możliwości zbadania stanu lokalu jest równoznaczne z jego wydaniem i stanowi tym samym zdarzenie, od którego rozpoczyna się bieg rocznego terminu przedawnienia. Podstawowe zasady doboru właściwej konstrukcji pozwu Zgodnie z art. 471 dłużnik jest zobowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. W praktyce obrona dłużnika w procesie sądowym wytoczonym i opartym na powództwie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy (wywodzonym ze stosunku obligacyjnego) sprowadza się do wykazania, że w spornym okresie pozwany w ogóle faktycznie nie korzystał z rzeczy (np. mimo zawartej umowy dzierżawy gruntu) lub też że przedmiot umowy nie mógł i tak w szczególności przynieść dochodu z rzeczy, tak więc błędna jest koncepcja co do istnienia szkody w postaci braku możliwości korzystania z rzeczy przez uprawnionego powoda. Będzie to obrona skuteczna przede wszystkim w sytuacji, gdy zdaniem powoda brak zwrotu rzeczy w terminie umówionym miał rzekomo w szczególności łączyć się z utratą (pomniejszeniem) należnych dochodów z rzeczy (np. czynsz dzierżawy). Wykazanie związku przyczynowego W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że może się zdarzyć, iż w określonym stanie faktycznym nie będzie zasadniczo możliwe wykazanie związku przyczynowego między działaniem pozwanego a powstaniem jakiejkolwiek szkody. Jeżeli na przykład powód wyraźnie zmierza do zwrotu gruntu po przywróceniu stanu poprzedniego i wzywał pozwanego do rozbiórki wybudowanego obiektu (w którym pozwany prowadził jedyną możliwą na tym terenie przynoszącą dochód działalność gospodarczą), to między brakiem zwrotu nieruchomości a brakiem dalszego (po wygaśnięciu umowy) osiągania przez dzierżawcę dochodu z tej rzeczy brakuje ewidentnego związku. Może to oczywiście prowadzić do oddalenia tak skonstruowanego powództwa. Taka sytuacja z pewnością nastąpi, gdy powód nie będzie mógł lub nie będzie potrafił wykazać, że miałby możliwość uzyskania dodatkowego dochodu, gdyby odzyskał ów przedmiot umowy zgodnie z przepisami, a więc po rozwiązaniu stosunku prawnego. Również na przykład w sytuacji odzyskania posiadania gruntu w następstwie wypowiedzenia umowy z powołaniem się na konieczność zmiany przeznaczenia terenu pojawiają się istotne trudności dowodowe z wykazaniem zasadności powództwa. W tej sytuacji jedyną szansą wydaje się oparcie przedmiotowego powództwa na innej podstawie prawnej, tj. na przepisach o roszczeniach uzupełniających. Zamiast obowiązku wykazania szkody podstawowe znaczenie będzie mieć obowiązek wykazania tytułu prawnego do gruntu. Może być on zastąpiony wskazaniem prawidłowej podstawy prawnej powództwa, uzupełnionej twierdzeniami co do stanu faktycznego, ale z tym zastrzeżeniem, że strona przeciwna nie kwestionuje tego tytułu w sposób wyraźny lub dorozumiany. W tym zakresie taką możliwość stwarzają bez wątpienia przepisy art. 229 (przyznanie) oraz art. 230 (fakty nieobjęte oświadczeniem). Warto więc doprecyzować, że przy powództwie opartym na przepisach o roszczeniach uzupełniających przysługujących właścicielowi rzeczy prawo żądania wynagrodzenia wynika z samego faktu korzystania z rzeczy przez podmiot do tego nieuprawniony. Jeżeli chodzi o rodzaj tytułu do gruntu, jaki powinien wykazać powód, gdy opiera roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy na tytule prawnorzeczowym, to należy zawsze wykazać własność (ewentualnie prawo użytkowania wieczystego) do nieruchomości. Jak wskazuje art. 233 w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy Ustalenie wysokości odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest zagadnieniem skomplikowanym i złożonym. Trudności praktyczne sprawia nie tylko zresztą ustalenie samej kwoty odszkodowania za bezumowne korzystanie z rzeczy, lecz także samego sposobu wyliczenia odszkodowania. W tym kontekście ma znaczenie prawidłowy dobór środków dowodowych w razie kwestionowania prawidłowości wyliczenia kwoty odszkodowania dochodzonej pozwem. Jeżeli chodzi o biegłego, to w razie kwestionowania dokumentów prywatnych (np. not księgowych obciążeniowych) jako podstawy wyliczenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z rzeczy, wysokość żądanej kwoty powinien zasadniczo ustalić biegły sądowy. W praktyce sądowej zauważalna jest niejednolitość w tym zakresie. Jest to tym bardziej istotne, że niezwykle często w ramach obrony stosowanej przez stronę pozwaną są podnoszone zarzuty o braku wiarygodności oraz braku zasadności wyliczenia przedmiotowej kwoty dochodzonej pozwem. Część sądów w sytuacji sporu, np. co do wysokości odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dopuszcza dowód z opinii biegłego przede wszystkim z zakresu księgowości i finansów na okoliczność prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania (dla danej, konkretnej nieruchomości na podstawie wcześniej łączącego strony stosunku prawnego). Według autora artykułu przeważa jednak pogląd, że należy wnosić o biegłego do spraw wyceny czynszu. Przy przyjęciu tej koncepcji powód powinien wystąpić z inicjatywą dowodową w celu ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości na podstawie określenia czynszu hipotetycznego możliwego do uzyskania w przypadku wynajęcia (wydzierżawienia) rzeczy na podstawie nieprzedmiotowego, ale innego stosunku prawnego. Moim zdaniem decydujące powinno być, na jakiej podstawie prawnej powód opiera powództwo. Przy roszczeniach uzupełniających błędne i przedwczesne wydawałoby się oddalenie powództwa (również przez wzgląd na treść art. 322 bez weryfikacji wysokości świadczeń umownych na dzień wygaśnięcia (rozwiązania) konkretnego, łączącego strony stosunku prawnego. Jeżeli natomiast podstawą powództwa jest tytuł obligacyjny do rzeczy oraz ogólna norma art. 471 należałoby również ocenić hipotetycznie utracone korzyści związane z niewykonaniem zwrotu rzeczy w terminie, w tym możliwość wynajęcia (wydzierżawienia) rzeczy na podstawie innego stosunku prawnego, przy uwzględnieniu przede wszystkim treści art. 361 dotyczącego zakresu szkody oraz definiującego związek przyczynowy. Zasady ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie na podstawie orzecznictwa Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, mającą moc zasady prawnej[12], wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkaniowego przez najemcę, który utracił tytuł prawny do dalszego zajmowania lokalu lub przez innego użytkownika lokalu bez tytułu, powinno odpowiadać należnościom za najem danego lokalu; nie wyłącza to odpowiedzialności najemcy lub innego użytkownika za szkodę na zasadach ogólnych. W wyroku z 7 kwietnia 2000 r. Sąd Najwyższy wyraził natomiast pogląd, że o wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy w określonych warunkach i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia.[13] W kwestii zasad ustalania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy istotny może być również wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu[14] wskazujący, że przez wynagrodzenie za używanie rzeczy należy rozumieć nie tylko uiszczenie opłaty za efektywne korzystanie z obiektu, lecz także zwrot przez posiadacza w złej wierze wszelkich wydatków i ciężarów, do których trzeba zaliczyć między innymi podatki i daniny publiczne. Podatki i inne daniny publiczne są zatem elementem wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Natomiast w ramach umowy np. dzierżawy, najmu, leasingu strony mogą się umówić inaczej i oddzielić czynsz od innych opłat. Z punktu widzenia zasad prawidłowego określenia przedmiotowego wynagrodzenia duże znaczenie może mieć także pogląd Sądu Najwyższego[15] przedstawiony w kontekście wątpliwości przy ustalaniu wynagrodzenia za obce sieci przesyłowe, zgodnie z którym zakres ograniczenia własności decyduje o metodzie liczenia rekompensaty. Zdaniem Sądu Najwyższego w tamtej sprawie istniały usprawiedliwione podstawy określenia wysokości wynagrodzenia przy uwzględnieniu kryterium ustalonego stopnia ingerencji pozwanego w prawa własności właściciela przy założeniu, że takie wynagrodzenie – z racji swej funkcji – powinno pozostawać w odpowiedniej relacji do takiego stopnia (zakresu) korzystania z cudzego gruntu. Nie mógł zatem wchodzić w grę sposób określenia wysokości omawianego wynagrodzenia, który miałby odpowiadać stawkom właściwym dla stosunku najmu lub dzierżawy. Z wyżej przedstawionego wyroku wynika, że zasadne jest przy ustalaniu wysokości należnego powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy odniesienie się do realiów danej, konkretnej sprawy oraz stopnia ograniczenia uprawnień właściciela rzeczy (zob. art. 140 określający treść prawa własności). W innym natomiast, starszym, wyroku Sądu Najwyższego[16] wskazano, że z przepisów art. 224 § 2 i 225 wynika, że posiadacz w złej wierze jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, wynagrodzenie to zaś pokrywa normalne zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego jej używania (podobnie jak dzieje się to przy najmie – por. art. 675 § 1 Odszkodowanie więc za zużycie (pogorszenie) rzeczy obejmuje tylko takie zużycie, które wykracza poza następstwa prawidłowego jej używania. W przeciwnym razie trzeba by przyjąć, że na posiadacza w złej wierze został nałożony obowiązek podwójnej zapłaty, czym właściciel rzeczy zostałby bezpodstawnie wzbogacony, trudno zaś przypisać ustawodawcy taką intencję. Trudności praktyczne pojawiające się w związku z koniecznością ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy (tutaj nieruchomości) obrazuje w szczególności fragment uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 maja 2011 r.[17] Jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku, pośród dwóch wskazanych przez biegłego podstaw do określenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanego z nieruchomości powódki prima facie właściwszą wydaje się ta bazująca na wysokości możliwego do uzyskania czynszu dzierżawnego, to czynsz bowiem jest najbliższym wynagrodzeniu za korzystanie z cudzej rzeczy świadczeniem. Przyjęcie przez sąd okręgowy tej właśnie podstawy było jednak efektem nie dość krytycznej analizy opinii biegłego. Uszło uwagi tego sądu (podobnie jak wcześniej samego biegłego), że wyliczony czynsz przekracza znacznie wysokość możliwego do uzyskania dochodu. Powinno to było prowadzić do uznania, że podany przez biegłego czynsz nie ma charakteru rynkowego, żaden bowiem przedsiębiorca nie zdecydowałby się na dzierżawę obiektu, z eksploatowania którego uzyskałby dochód niższy od uiszczonego czynszu o blisko 20%. Praktyczne wątpliwości mogą pojawić się w sytuacji oddalenia wniosku dowodowego z uzasadnieniem złego doboru specjalizacji biegłego i szczegółów tezy dowodowej dla wnioskowanej opinii. W sytuacji gdy sąd przyjmie inną koncepcję sposobu ustalenia odszkodowania, w szczególności za bezumowne korzystanie z nieruchomości, powinien moim zdaniem dopuścić jednak dowód z opinii biegłego po ewentualnej modyfikacji tezy dowodowej zgłoszonej przez pełnomocnika. Kwestia jest sporna, ale w sytuacji oddalenia wniosku i braku modyfikacji tezy dowodowej z urzędu do rozważenia pozostaje podniesienie w apelacji zarzutu naruszenia przez sąd art. 232 w zw. z niedopuszczeniem dowodu z urzędu. Kwestią zasadniczą pozostaje tutaj ocena, na ile profesjonalny pełnomocnik musi być precyzyjny w odgadywaniu koncepcji i podejścia sądu do oceny danej sprawy, nawet jeżeli należy przyjąć, że wybór metody wyliczenia właściwej kwoty powinien być ostatecznie pozostawiony, w granicach obowiązujących przepisów, biegłemu wydającemu opinię w danej sprawie. Moment wytoczenia roszczenia a skuteczność powództwa Zasadność domagania się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy nie zależy w szczególności od wcześniejszego wytoczenia powództwa windykacyjnego (eksmisyjnego). Za Sądem Najwyższym należy powtórzyć[18], że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy jest niezależne od woli uprawnionego, by rzecz odzyskać, wynika ono bowiem z samego faktu władania jego rzeczą przez osobę, która nie ma do tego żadnego tytułu prawnego. W konsekwencji wytoczenie powództwa będzie co do zasady możliwe w każdym czasie, w tym po rozwiązaniu stosunku prawnego. Ograniczeniem mogą być natomiast ustawowe terminy przedawnienia roszczeń. Jeżeli powód opiera powództwo na tytule prawno rzeczowym, termin przedawnienia wynosi rok od dnia zwrotu rzeczy. Jeżeli uprawniony opiera powództwo na stosunku obligacyjnym, w grę wchodzą ogólne terminy przedawnienia, niekiedy natomiast powództwo będzie skuteczne dopiero za okres od wezwania dłużnika (zob. art. 120 w zw. z art. 455 Zgodnie z art. 677 roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu, przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. Jak interpretuje jednak Sąd Najwyższy treść art. 677 przedawnienie przewidziane w art. 677 jak to w szczególności wynika z zestawienia powyższego przepisu z postanowieniami art. 675 § 1 dotyczy wyłącznie roszczeń wynajmującego o naprawienie szkody z tytułu pogorszenia lub uszkodzenia przedmiotu najmu bądź jego zniszczenia, jeżeli pogorszenie, uszkodzenie albo zniszczenie tego przedmiotu jest następstwem nieprawidłowego używania lub innych zaniedbań najemcy.[19] W konsekwencji należy przyjąć, że art. 118 oraz art. 229 wskazują terminy przedawnienia, które w zależności od przyjętej konstrukcji prawnej mogą decydować o skuteczności ewentualnego podniesionego zarzutu przedawnienia powództwa. Zwrot rzeczy a zasiedzenie Szczególny przypadek wygaśnięcia możliwości skutecznego domagania się zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości rozważał Sąd Najwyższy, analizując cele i skutki instytucji zasiedzenia. Jak wskazał Sąd Najwyższy[20], osobie, która utraciła własność rzeczy wskutek jej zasiedzenia przez posiadacza, nie przysługuje wobec posiadacza roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego w okresie poprzedzającym dzień zasiedzenia. W rezultacie w takich przypadkach, jak przypadek występujący w sprawie, w ogóle nie powstaje problem przedawnienia tego roszczenia. Jak wyjaśnił ponadto w wyżej wskazanym orzeczeniu Sąd Najwyższy, zwrot rzeczy, o którym mowa w art. 229 oznacza zdarzenie stanowiące sposób zaspokojenia roszczenia windykacyjnego. Pewne zaś wyjątkowe przypadki, w których bieg przedawnienia roszczeń uzupełniających nie może być powiązany z zaspokojeniem roszczenia windykacyjnego, nie są w ogóle objęte zakresem zastosowania art. 229 § 1 Posumowanie Jak starał się wykazać autor artykułu, dla skuteczności powództwa o wynagrodzenie (odszkodowanie) za bezumowne korzystanie z rzeczy konieczne jest spełnienie się oraz wykazanie przez powoda określonych przesłanek jego skuteczności. W wielu przypadkach nie jest to zadanie proste. W praktyce sądowej profesjonalnych pełnomocników treść art. 6 wymusza jednak podjęcie odpowiedniej, dostosowanej do danego stanu faktycznego inicjatywy dowodowej, bez której powód narazi się na oddalenie w całości jego powództwa. Dodatkowo wypada wskazać, że również z praktyki sądowej wynika, że w sprawach o wynagrodzenie (odszkodowanie) za bezumowne korzystanie z rzeczy również obowiązek wykazania wysokości i prawidłowości wyliczenia żądanej kwoty jest rozumiany przeważnie przez sądy w sposób kategoryczny i rygorystyczny. Wprawdzie art. 322 stanowi, że jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, jednakże praktyka autora artykułu dowodzi, że oparcie się na tym przepisie przy wyrokowaniu (jak w jednym z wyżej wskazanych orzeczeń) było wyjątkową uprzejmością ze strony sądu. Z reguły przepis ten jest przez sędziów bardzo niechętnie stosowany, być może z uwagi na ewentualne zarzuty naruszenia zasady równości stron. Celem niniejszego artykułu było więc zwrócenie uwagi na możliwe trudności związane z wyborem właściwej podstawy prawnej i faktycznej przedmiotowego roszczenia. Marcin Skonieczny Radca prawny w Choina Makuliński Moczydłowski Rostafiński Włodawiec Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Prokurent Sp. p. w Warszawie Źródło: Temidium 5 (71) 2012 [1] Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( Nr 16, poz. 93 ze zm.). [2] Zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 września 2000 r., sygn. akt V CKN 1099/00, LEX nr 532132. [3] Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Nr 43, poz. 296 ze zm.). [4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 maja 2011 r., sygn. akt I ACa 212/11, LEX nr 1102906. [5] Wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2006 r., sygn. akt IV CK 400/05, LEX nr 192044. [6] Wyrok Sądu Najwyższego z 31 marca 2004 r., sygn. akt II CK 102/03, LEX nr 303343. [7] Wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2004 r., sygn. akt II CK 32/03, LEX nr 162199. [8] Wyrok Sądu Najwyższego z 11 czerwca 1974 r., sygn. akt II CR 246/74, LEX nr 517395. [9] Op. cit. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2006 r. [10] Wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III CK 689/04, LEX nr 277067. [11] Wyrok Sądu Najwyższego z 18 lutego 1987 r., sygn. akt II CR 10/87, LEX nr 8811. [12] Uchwała Sądu Najwyższego siedmiu sędziów – zasada prawna z 10 lipca 1984 r., sygn. akt III CZP 20/84, LEX nr 3001. [13] Wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt IV CKN 5/00, LEX nr 52680. [14] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 13 maja 2003 r., sygn. akt I ACa 204/03 OSA 2004/8/22, LEX nr 119986. [15] Wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 2011 r., sygn. akt IV CSK 84/11, LEX nr 950385, Rzeczpospolita PCD 2011/234/3. [16] Wyrok Sądu Najwyższego z 26 lutego 1969 r., sygn. akt II CR 13/69, LEX nr 6463. [17] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 maja 2011 r., sygn. akt I ACa 212/11, LEX nr 1102906. [18] Uchwała Sądu Najwyższego z 8 września 2011 r., sygn. akt III CZP 43/11, LEX nr 1102906. [19] Wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 1976 r., sygn. akt II CR 329/76, LEX nr 2098. [20] Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt III CZP 7/11, LEX nr 897712. Prawo i praktyka Przygody Radcy Antoniego Odwiedź także Nasze inicjatywy Posiadacz samoistny będący w złej wierze zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia przez cały okres bezumownego władania nieruchomością (art. 225 natomiast posiadacz samoistny w dobrej wierze ma obowiązek zapłaty wynagrodzenia dopiero od chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie nieruchomości (art. 224 § 2 W procedurze Postępowanie w sprawie z powództwa o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, P. Wiśniewski wskazuje, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia rodzi przy tym sam fakt korzystania z nieruchomości bez tytułu prawnego, a nieistotne jest czy okoliczność ta jest zawiniona przez posiadacza samoistnego bądź czy właściciel poniósł w związku z tym szkodę. Zobowiązanym do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości może być w szczególności: – jeden z jej współwłaścicieli, jeżeli korzysta z nieruchomości wspólnej z naruszeniem art. 206 tj. w sposób wyłączający jej współposiadanie. – dotychczasowy współwłaściciel, który po uprawomocnieniu się postanowienia o zniesienie współwłasności korzysta z nieruchomości przyznanej przez sąd innemu współwłaścicielowi, chociażby w postanowieniu tym odroczony został termin wydania nieruchomości. pozew o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości Żądanie pozwu, którego przedmiotem jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, powinno zawierać: – określenie kwoty pieniężnej, której zasądzenia na swoją rzecz domaga się powód, – wskazanie w uzasadnieniu pozwu okresu, którego dotyczy żądanie; wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy jest świadczeniem podzielnym, a okres korzystania z rzeczy ma bezpośredni wpływ na jego wysokość; dopuszczalne jest przy tym osobne dochodzenie roszczeń za różne okresy; wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy można domagać się jednak tylko za okres zamknięty, a więc nie jest możliwe żądanie zasądzenia świadczeń na przyszłość, albowiem nie jest to roszczenie o świadczenia powtarzające się; dopuszczalne jest przy tym dochodzenie roszczenia także, gdy nie nastąpiło jeszcze wydanie nieruchomości. zgłaszanie przez pozwanego żądań i wniosków oraz przedstawianie twierdzeń i dowodów na ich poparcie P. Wiśniewski zauważa, że zakres twierdzeń i wniosków dowodowych, które pozwany powinien zgłosić, aby skutecznie obronić się przed wytoczonym powództwem w znacznej mierze zależy od sytuacji faktycznej. W wypadku gdy pozwany nie zaprzecza, że korzysta z nieruchomości powoda, może bronić się zarzutem, że przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, np. wynikający z umowy (najmu, dzierżawy itp.) czy ograniczonego prawa rzeczowego (użytkowania, służebności itp.). Jeżeli zaś pozwany faktycznie bezumownie korzysta z nieruchomości powoda, może bronić się zarzutem spełnienia świadczenia (w całości lub w części), wykazując, że uiścił należne powodowi wynagrodzenie. Pozwany może również podnieść zarzut przedawnienia. Ponieważ roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie ma charakteru okresowego termin przedawnienia wynosi sześć lat (art. 118 z zastrzeżeniem, że w wypadku, gdy nieruchomość została zwrócona roszczenie przedawnia się z upływem roku od dnia zwrotu (art. 229 § 1 W wypadku gdy pozwany korzysta z nieruchomości powoda w sposób odpowiadający służebności przesyłu, może bronić się zarzutem nabycia takiej służebności przez zasiedzenie. W razie złożenia odrębnego wniosku w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie zasiedzenia służebności konieczne będzie wówczas zawieszenie postępowania z powództwa o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nieprocesowego (art. 177 § 1 pkt 1 zgłaszanie przez powoda żądań i wniosków oraz przedstawianie twierdzeń i dowodów na ich poparcie Autor procedury podkreśla, że powód musi przede wszystkim wykazać swoją legitymację czynną. Musi zatem wykazać, że jest właścicielem nieruchomości (ewentualnie jest użytkownikiem wieczystym lub użytkownikiem nieruchomości bądź najemcą lokalu użytkowego). Poza tym powód musi wykazać wysokość należnego mu wynagrodzenia, a więc wysokość rynkowych stawek cen za korzystanie z nieruchomości, w szczególności stawek czynszu najmu bądź dzierżawy. Ponieważ ustalenie wskazanej wysokości czynszu czy dzierżawy wymaga wiedzy specjalnej, powód powinien zgłosić wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (art. 278 § 1 Dla wykazania przeciętnej wysokości czynszu niewystarczające jest natomiast złożenie opinii sporządzonej na zlecenie powoda, albowiem tzw. prywatne opinie nie mają waloru opinii powołanego przez sąd biegłego. W wypadku, gdy podstawę roszczenia stanowi art. 225 udowodnienia wymaga istnienie złej wiary pozwanego. Domniemywa się bowiem istnienia dobrej wiary (art. 7 Wskazanym domniemaniem prawnym sąd jest związany (art. 234 Okoliczność ta musi być wykazana przez powoda, gdyż to on wywodzi z przypisania pozwanemu złej wiary korzystne dla siebie skutku prawne (art. 6 W pozostałym zakresie celowe dochodzenie swoich praw przez powoda, który wytoczył powództwo o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, obejmować powinno zwalczanie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez pozwanego. Powód zobowiązany jest w szczególności wypowiedzieć się co do twierdzeń pozwanego o okolicznościach faktycznych sprawy (art. 210 § 2 W wypadku nieustosunkowania się przez powoda do twierdzeń pozwanego sąd może uznać fakty podawane przez pozwanego za uznane przez powoda (art. 230 Jeżeli istnieje taka procesowa potrzeba, powód może przedstawić własne twierdzenia i dowody dotyczące okoliczności faktycznych podawanych przez pozwanego. W szczególności powód może zgłaszać dowody mające zaprzeczać faktom, które zostały potwierdzone dowodami złożonymi przez pozwanego. Przykładowo, jeżeli pozwany wykazuje, że ma tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, np. wynikający z umowy dzierżawy, powód może dowodzić, iż pozwany utracił ten tytuł prawny, np. z powodu wygaśnięcia stosunku dzierżawy na skutek dokonanego wypowiedzenia. wydanie wyroku Oceniając zasadność powództwa, sąd bada: – legitymację czynną powoda, tj. czy jest właścicielem nieruchomości; – legitymację bierną pozwanego, tj. czy korzystał z nieruchomości powoda jak posiadacz samoistny w okresie wskazanym w pozwie; – jaka jest wysokość należnego powodowi wynagrodzenia, ustalona według rynkowych stawek cen za korzystanie z nieruchomości, w szczególności czynszu najmu bądź dzierżawy; należy przy tym uwzględniać jaki był stan nieruchomości w okresie, za jaki powód żąda wynagrodzenia; składnikiem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie może być VAT; ustalając wysokość wynagrodzenia nie uwzględnia się rzeczywistych strat właściciela i rzeczywistych korzyści odniesionych przez posiadacza. Na wysokość wynagrodzenia może mieć wpływ stopień ograniczenia prawa właściciela do korzystania z rzeczy. oddalenie powództwa w całości Powództwo podlega oddaleniu w całości przykładowo, jeśli: – pozwany w ogóle nie korzystał z nieruchomości powoda, – pozwany spełnił już w całości świadczenie objęte żądaniem pozwu, – podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia okazał się uzasadniony w stosunku do całego dochodzonego pozwem roszczenia, – pozwany miał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości powoda, np. był najemcą bądź dzierżawcą, – pozwany korzystał z nieruchomości powoda jako posiadacz samoistny w dobrej wierze, a powód nie wytoczył przeciwko o wydanie nieruchomości. uwzględnienie powództwa w części Powództwo jest zasadne jedynie w części przykładowo, gdy: – wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości okazała się niższa niż wysokość wskazywana przez powoda, – powodowi należy się wynagrodzenie tylko za część okresu objętego powództwem; np. pozwany korzystał z nieruchomości tylko przez część wskazanego w pozwie okresu; pozwany spełnił już częściowo świadczenie; w zakresie części roszczenia upłynął już termin przedawnienia, a pozwany podniósł taki zarzut. uwzględnienie powództwa w całości Powództwo jest zasadne w całości w wypadku łącznego wystąpienia następujących okoliczności: – pozwany korzystał bezumownie z nieruchomości powoda przez cały okres objęty powództwem, – ustalone wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest niższe od kwoty pieniężnej żądanej przez powoda; w wypadku gdy wynagrodzenie takie okazałoby się wyższe, zgodnie z art. 321 § 1 sąd może zasądzić na rzecz powoda jedynie żądaną przez niego sumę, – nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania, np. wskutek spełnienia świadczenia, – w stosunku do żadnej części roszczenia nie upłynął termin przedawnienia, bądź pozwany nie podniósł takiego zarzutu. Więcej komentarzy P. Wiśniewskiego dotyczących postępowania o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości znajdziemy we wspomnianej na początku procedurze. Zachęcamy do lektury! Wojciech Kowalski LEX Navigator Prawo Cywilne i Handlowe Pozew o eksmisję to pismo procesowe, które wszczyna postępowanie sądowe zmierzające do wydania przez sąd orzeczenia o obowiązku opuszczenia i opróżnienia przez pozwanego konkretnego lokalu. Może zostać złożony w sytuacji, gdy pozwany zajmuje lokal bezprawnie, czyli bez tytułu prawnego. Taka sytuacja zachodzi przykładowo, gdy po ustaniu stosunku najmu najemca nadal zajmuje lokal, uniemożliwiając właścicielowi sprawowanie faktycznego władztwa nad nim. W pozwie należy oznaczyć datę i miejsce sporządzenia pozwu. ………………………………………………………..., dnia ……………………………….… r. Jest bardzo istotne, by w pozwie prawidłowo oznaczyć właściwy sąd. Konieczne jest zarówno ustalenie właściwości rzeczowej, jak i miejscowej. W sprawach o opróżnienie lokalu właściwe rzeczowo są sądy rejonowe. Natomiast zgodnie z art. 38 właściwy miejscowo jest sąd miejsca położenia nieruchomości, której dotyczy pozew. Oznaczając sąd, należy wskazać jego adres. Wskazanie wydziału sądu nie jest obowiązkowe. Sąd Rejonowy ……………………………………..……….. w ………………………………………………………………….. ………………………………………..….. Wydział Cywilny ul. …………………………………………………………….…….. ……..…. – ……...……… ……………………………….………… W pozwie należy dokładnie i prawidłowo oznaczyć strony. Wszelkie braki w tym zakresie będą stanowić braki formalne, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Należy więc wskazać imię i nazwisko obu stron, miejsce zamieszkania i numer PESEL powoda. Jeśli powód zna PESEL pozwanego, również należy go podać w pozwie. Jeżeli stroną postępowania jest przedsiębiorca, wskazuje się NIP i siedzibę. Jeżeli stroną jest podmiot wpisany do Krajowego Rejestru Przedsiębiorców, dodatkowo należy wskazać numer KRS oraz osobę lub osoby uprawnione do reprezentacji. Powód: ………………….…………………………………………………….. .………………...…………………………………………………….. ul. …..………………………………………………….……………… (………... - ……..…) …………………………………….…………. PESEL: …………………………………………………………….. Pozwany: ………………….…………………………………………………….. .………………...…………………………………………………….. ul. …..………………………………………………….……………… (………... - ……..…) …………………………………….…………. PESEL: ……………………………………………………………... W sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie wartość przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 23 w sprawach o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony – suma czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nieoznaczony – suma czynszu za okres trzech miesięcy. Jeżeli zatem czynsz najmu wynosił 1 000 zł, to w przypadku umowy najmu na czas oznaczony wartość przedmiotu sporu będzie wynosiła maksymalnie 12 000 zł. W przypadku umowy zawartej na czas nieoznaczony wartość przedmiotu sporu wyniesie 3 000 zł. Ponadto, obowiązkiem powoda jest uiszczenie opłaty od pozwu. Już w nagłówku pozwu warto wskazać, że opłata ta została uiszczona i w jakiej kwocie. Zgodnie z art. 27 pkt. 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w sprawie o opróżnienie lokalu opłata od pozwu ma charakter stały i wynosi 200 zł. Wartość przedmiotu sporu: …………. zł Opłata sądowa: 200 zł Należy oznaczyć rodzaj pisma – „pozew o eksmisję”, „pozew o opuszczenie i opróżnienie lokalu” lub po prostu „pozew”. Kolejnym krokiem jest osnowa pozwu, czyli precyzyjne sformułowanie żądań w taki sposób, aby sąd mógł ocenić w trakcie postępowania ich zasadność, a następnie orzec zgodnie z żądaniem. W punkcie 1. pozwu powód wnosi o nakazanie pozwanemu opuszczenia i opróżnienia ze wszystkich rzeczy konkretnego lokalu oraz wydania go powodowi. Lokal i jego położenie powinny być precyzyjnie opisane, ponieważ dzięki temu również orzeczenie będzie precyzyjne i łatwiejsze do wyegzekwowania przez komornika sądowego, gdyby zaistniała taka potrzeba. POZEW O EKSMISJĘ Działając w imieniu własnym, wnoszę o: 1. nakazanie pozwanemu opuszczenia i opróżnienia ze wszystkich rzeczy będących jego własnością lokalu mieszkalnego nr ………………..……, składającego się z …………, ……………………………………....., .……………………………………....., ..……………………………………….. znajdującego się w budynku wielolokalowym położonym w ……………………………………… przy ul. ………………………………………………………………………….…….. i wydania go powodowi; W punkcie 2. pozwu powód wnosi o ustalenie, że pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. U podstaw tego żądania leży art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Tym samym sąd musi zbadać, czy pozwanemu przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Jeśli uzna, że tak, to ustali w wyroku, że pozwanemu przysługuje takie prawo, a opróżnienie lokalu zostanie wstrzymane do czasu złożenia pozwanemu przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Prawo do lokalu socjalnego przysługuje kobietom w ciąży, obłożnie chorym, osobom posiadającym status bezrobotnego, chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany lub ich sytuacja materialna pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. 2. ustalenie, że pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego; Zgodnie z art. 98 § 1 strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, dlatego jest bardzo ważne, aby w pozwie sformułować żądanie o zasądzenie kosztów od pozwanego. 3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania; Już w petitum pozwu należy zawrzeć wnioski o dopuszczenie dowodów na poparcie swoich twierdzeń wraz ze wskazaniem, na jaką okoliczność, czyli dla poparcia jakich faktów, mają być przeprowadzone te dowody. Poniżej wymieniono wyłącznie dowody z dokumentów, które wykazują, że powodowi przysługuje prawo własności lokalu, że strony wiązał stosunek najmu, który uległ zakończeniu, a także że pozwany zajmuje lokal w sposób bezprawny i nie reaguje na pisma powoda. Jeżeli powód uzna, że istnieje potrzeba przeprowadzenia także innych dowodów, np. z zeznań świadków, powinien w tym miejscu złożyć wniosek o wezwanie na rozprawę wskazanych świadków, podając ich imię, nazwisko i adres zamieszkania. Można również wnosić o polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu lub zażądać dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, uprawdopodobniając, że powód nie może ich sam uzyskać. 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: 1) wydruku odpisu księgi wieczystej nr ………………………………………………..…, o którym to wydruku mowa w art. 364 ust. 4 ustawy z dnia o księgach wieczystych i hipotece; 2) umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia ………………………………..…………… r.; 3) pisma z dnia ………………..……. r. wraz z potwierdzeniem nadania listem poleconym; 4) wezwania do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego z dnia …………………. r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru przez pozwanego, - wszystkich na okoliczność przysługiwania powodowi prawa własności lokalu mieszkalnego, zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego pomiędzy powodem a pozwanym, wygaśnięcia stosunku najmu z powodu …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………, zajmowania lokalu mieszkalnego przez pozwanego bez tytułu prawnego, wezwania pozwanego do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego). Art. 187 § 1 pkt 3 nakłada na powoda obowiązek wskazania w pozwie informacji, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. Konieczne jest zatem wskazanie i opisanie, na czym polegała próba pozasądowego sposobu rozwiązania sporu lub dlaczego jej nie podjęto. Przyjmuje się, że skierowanie do pozwanego przedsądowego wezwania zakreślającego ostateczny termin na spełnienie żądania, stanowi tego rodzaju próbę rozwiązania sporu poza sądem, którą należy opisać w pozwie. Skierowanie do pozwanego przedsądowego wezwania jest istotne również z uwagi na przepis art. 101 zgodnie z którym zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeśli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Jeżeli zatem pozwany nie otrzymałby przedsądowego wezwania, a następnie w toku sprawy uznałby powództwo, mógłby dochodzić od powoda zwrotu kosztów procesu. Jednocześnie, zgodnie z wymogiem przepisu art. 187 § 1 pkt 3 wskazuję, że w niniejszej sprawie Powód podjął próbę pozasądowego sposobu rozwiązania sporu w sposób inny niż mediacja, jednakże nie doprowadziła ona do jego zakończenia i skierowanie sprawy na drogę sądową stało się konieczne. Zgodnie z art. 187 § 1 pkt 11 obowiązkiem powoda jest oznaczenie w pozwie daty wymagalności roszczenia. Wymagalność określa najwcześniejsza chwila, w której wierzyciel (powód) jest uprawniony do żądania spełnienia świadczenia. W sprawach o eksmisję ustalenie daty wymagalności nie jest oczywiste. Wydaje się, że zwykle będzie to pierwszy dzień, w którym pozwany powinien był opuścić lokal (z uwagi na zakończenie stosunku najmu). W pewnych okolicznościach datą wymagalności może być jednak dzień wskazany przez powoda w skierowanym do pozwanego wezwaniu do opuszczenia i opróżnienia lokalu. Wypełniając wymóg z art. 187 § 1 pkt 11 wskazuję, że datą wymagalności roszczenia dochodzonego niniejszym pozwem jest ………………….. r. W pozwie można sformułować także inne wnioski, jeżeli zaistnieje taka potrzeba. Przykładowo może to być wniosek o zabezpieczenie powództwa, o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności lub wniosek o przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda. Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej mogą także wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, a także o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. We wniosku należy oświadczyć, że nie jest się w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku dołącza się formularz zawierający szczegółowe dane na temat stanu rodzinnego, majątku, dochodów i źródeł utrzymania. Kolejnym niezbędnym elementem pozwu jest jego uzasadnienie. W uzasadnieniu należy wyjaśnić w sposób zrozumiały dla sądu, dlaczego powód dochodzi określonych roszczeń i co dokładnie wydarzyło się w sprawie. Jest bardzo istotne, aby już w pozwie przedstawić sądowi wszystkie fakty i dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. Nie powinno się żadnych dowodów i faktów zostawiać na później. Warto bowiem pamiętać, że w postępowaniu cywilnym obowiązuje prekluzja dowodowa, która powoduje, że dowody zgłoszone przez stronę później niż było to możliwe, mogą być przez sąd uznane za spóźnione. W konsekwencji sąd może takie dowody pominąć jako zmierzające do przedłużenia postępowania. Dlatego też pozew powinien obejmować wszystkie fakty, jakie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia i które powinny wystarczyć do wydania przez sąd orzeczenia zgodnego z żądaniem powoda. Powołując w pozwie jakiekolwiek fakty, należy wyraźnie wskazać dowody wykazujące ten fakt. Przykładowo: powód twierdzi w pozwie, że jest właścicielem konkretnego lokalu. Jako dowód wskazuje wydruk odpisu księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. W razie potrzeby w uzasadnieniu można wyjaśnić także inne kwestie poruszane w pozwie, np. dotyczące wartości przedmiotu sporu, wysokości opłaty od pozwu lub właściwości sądu. UZASADNIENIE Jestem właścicielem lokalu mieszkalnego nr ……………….…... znajdującego się w budynku wielolokalowym położonym w ……………………………………………………………………………..…. (…………..…-………………...) przy ul. ………………………………………………….……………………………………..…, dla którego to lokalu mieszkalnego Sąd Rejonowy …………………………………………………………………, ………….……… Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr ……………………………………………………………………...…………………….... Dowód: wydruk odpisu księgi wieczystej nr ………………………………………………………………………….…; W dniu ……………………………… r. zawarłem z pozwanym umowę najmu lokal mieszkalnego, w tym też dniu lokal został pozwanemu wydany do używania. Umowa najmu lokalu została zawarta na czas oznaczony, tj. na okres ………….. lat. Przed upływem okresu obowiązywania umowy najmu, pismem z dnia ……………………...……… r. poinformowałem pozwanego o tym, że nie zamierzam przedłużyć najmu oraz zwróciłem się do pozwanego z prośbą o opuszczenie, opróżnienie i wydanie mi lokalu mieszkalnego w dogodnym dla pozwanego terminie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia ustania stosunku najmu. Dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia ………………………………...… r.; pismo z dnia ……………….………….… r. wraz z potwierdzeniem nadania listem poleconym; Pomimo upływu wyznaczonego pozwanemu terminu, pozwany nie zadośćuczynił zgłoszonej przeze mnie prośbie. Dążąc do polubownego rozstrzygnięcia sporu, pismem z dnia ………………………………... r. wezwałem pozwanego do dobrowolnego opuszczenia, opróżnienia i wydania mi stanowiącego moją własność lokalu mieszkalnego. Pozwany odebrał wystosowane do niego wezwanie w dniu ………………………………..…... r. Do dnia wytoczenia niniejszego powództwa pozwany nie spełnił świadczenia objętego żądaniem pozwu. Dowód: wezwanie do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego z dnia wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru przez pozwanego; Wobec upływu czasu, na jaki zawarłem z pozwanym umowę najmu, istniejący pomiędzy nami stosunek najmu wygasł. Oznacza to, że począwszy od dnia ………………………. r. pozwany zajmuje stanowiący moją własność lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, pozbawiając mnie tym samym faktycznego władztwa nad moją nieruchomością. W konsekwencji, niniejsze powództwo jest w pełni zasadne i jako takie konieczne. Na podstawie art. 187 § 1 pkt 3) informuję, że podjąłem próbę pozasądowego sposobu rozwiązania sporu. Nieudzielenie przez pozwanego odpowiedzi na wystosowane do niego wezwanie oraz niepodejmowanie przez niego jakiejkolwiek próby kontaktu ze mną, jednoznacznie świadczy o braku woli pozwanego co do polubownego rozwiązaniu zaistniałego sporu. Wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie została oznaczona na kwotę ……………. zł w oparciu o art. 23 Stosownie do przywołanego przepisu w sprawach o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu wartość przedmiotu sporu stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony – suma czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok. Umówiony pomiędzy mną a pozwanym czynsz najmu wynosił …………… zł miesięcznie, w konsekwencji czego wartością przedmiotu sporu w niniejszej sprawie jest kwota ………. zł jako suma czynszu za rok (……………….. zł x 12 miesięcy). Opłata sądowa od pozwu została uiszczona w kwocie 200 zł zgodnie z art. 27 pkt 11) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Mając na uwadze powyższe, wnoszę jak w petitum pozwu. Do pozwu należy dołączyć niezbędne załączniki. Przede wszystkim będą to: a) potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej, b) dokumenty wskazane w pozwie jako dowody, c) odpisy pozwu wraz z załącznikami. W załączeniu: 1) potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej od pozwu w kwocie 200 zł; 2) wydruk odpisu księgi wieczystej nr ………………………………………………………...; 3) umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia ……………………………..…….. r.; 4) pismo z dnia …………………..……………. r. wraz z potwierdzeniem nadania listem poleconym; 5) wezwanie do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego z dnia …………………………….. r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru przez pozwanego; 6) 2 odpisy pozwu wraz z załącznikami, jeden dla pozwanego, drugi dla gminy właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu mieszkalnego. Koniecznie należy pamiętać, że pod pozwem należy się odręcznie podpisać. Pobierz darmowy wzór pozwu o eksmisję: Pobierz DOC Pobierz PDF Karolina Przybysz - Radca prawny w Lubasz i Wspólnicy - Kancelarii Radców Prawnych Realizuje projekty wdrożeniowe oraz związane z problematyką ochrony danych osobowych, posiada również doświadczenie wokół prawa konsumenckiego oraz bieżącej obsługi przedsiębiorców, w szczególności z branży IT. W 2019 roku ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Łodzi. Ukończyła kierunek Prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Jakiś czas temu obiecałem wam, że omówię pokrótce problematykę związaną z dochodzeniem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez którą przechodzą np. linie energetyczne, instalacje gazowe czy wodociągowe. Poniżej przedstawiam wam wzór przedsądowego wezwania do wypłaty ów wynagrodzenia. W następnym wpisie opiszę z czym to się wiąże. Pozdrawiam WZÓR PISMA ………………, dnia …………. r. Imię i nazwisko właścicieli działki zgodnie z informacją znajdująca się w Księdze Wieczystej dokładny adres nieruchomości Zakład Energetyczny adres Będąc właścicielem nieruchomości składającej się z …… działek o numerach …, wpisanych odpowiednio do Księgi Wieczystej pod numerem …, położonej w miejscowości ……………, przy ul. ……………, wnoszę o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe w postaci słupów energetycznych a nadto przez nieruchomości przechodzi linia przesyłowa o mocy …. kV, której są Państw właścicielem. Wskazane powyżej urządzenia zajmują łącznie … metrów powierzchni mojej działki. Na wielkość tą składają się łącznie: - długość linii energetycznej przechodzącej przez działki - … metrów - odległość od linii energetycznej do najbliższej drogi - … metrów - szerokość pasa energetycznego dla linii … kV - … metrów - szerokość drogi dojazdowej do pasa energetycznego – 2,5 metra Powyższe urządzenia uniemożliwiają mi prawidłowe i swobodne użytkowanie powyższych działek zgodnie z ich przeznaczeniem budowlanym jak i charakterem rekreacyjnym. Zarówno ……… jak i jego poprzednik nie zawarł ze mną żadnej umowy, na mocy której otrzymywałabym stosowne wynagrodzenie za korzystanie przez ……… z siedzibą w ……… przy ul. ……… z mojej nieruchomości. Z tych też względów, opierając się na przesłankach zawartych w Kodeksie cywilnym ( z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) oraz posiłkując się zapisami art. 224 oraz 225 przedmiotowego aktu prawnego, żądam od …………… z siedzibą w ………… przy ul. ………………… wypłaty stosownego wynagrodzenia w kwocie ……… złotych (słownie: …………………………) za bezumowne korzystanie z mojej nieruchomości w okresie od ……… roku, to jest w okresie ostatnich 10 lat poprzedzających datę niniejszego pisma. Okres dziesięcioletni określony został w oparciu o art. 117 oraz 118 Kodeksu cywilnego. Kwotę żądanego wynagrodzenia ustalona została na podstawie ogólnie przyjętych zasad wyliczania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, przez które przebiegają urządzenia przesyłowe, co ostatecznie dało kwotę …………… złotych rocznie, czyli ……………. złotych za okres ostatnich 10 lat. W przypadku jeżeli zgadzają się Państwo na zaproponowane przeze mnie warunki finansowe, proszę o potwierdzenie ów stanowiska w ogólnie przyjętej formie pisemnej. Równocześnie wzywam Państwa do przystąpienia do negocjacji zmierzających do ustalenia wspólnego stanowiska i wysokości przedmiotowego wynagrodzenia oraz zawarcia stosownej umowy. W przypadku nie otrzymania od Państwa pozytywnej odpowiedzi na niniejsze pismo, w nieprzekraczającym terminie … miesięcy od dnia otrzymania niniejszego pisma, wystąpię w celu dochodzenia swoich roszczeń na drogę sądową. Z poważaniem …………………………

bezumowne korzystanie z nieruchomości wzór pisma