Dokonaj analizy i interpretacji porównawczej podanych tekstów: "Słodki bój"- Anakreonta oraz biblijnej "Pieśni nad pieśniami" Poprzedni artykuł; Następny artykuł: Różne sposoby pisania o cierpieniu. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów. Następny artykuł Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów.. Ma ona służyć sprawdzeniu umiejętności zdającego z zakresu tworzenia wypowiedzi pisemnej zgodnie z podstawowymi regułami jej organizacji, zachowującej zasady spójności znaczeniowej i logicznej, posiadającej czytelną kompozycję, a także spójnej, stosownej i funkcjonalnej pod Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyé co najmniej 300 slów. Przykfadowa realizacja tematu: I Wstep i teza: Sonet jest bardzo kunsztowna forma poetycka. Poczatkowo byt popularny w poezji mitosnej. Z czasem sonety zaczeto pisaé takŽe na inne tematy. Wiersze Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Adama Przykładowy plan interpretacji porównawczej Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. 1. Sformułowanie hipotezy interpretacyjnej, np.: – problem uwikłania życia indywidualnego w historię; Analiza interpretacyjna tekstu poetyckiego. - czytanie tekstu "małymi kawałkami" (można tekst podzielić na wersy, strofy lub większe całości tematyczne, które da się spójnie interpretować) - w przypadku interpretacji pisemnej robimy najpierw notatki do każdej z małych całości tematycznych, które potem zbieramy w postaci wniosków. penggunaan listrik berikut ini yang dapat membahayakan keselamatan adalah. Jak tylko pociąg ruszyłzaczął wysoki bruneti tak mówi do chłopcaz książką na kolanachkolega lubi czytaćA lubię - odpowie tamten -czas szybciej leciw domu zawsze robotatu w oczy nikogo nie koleNo pewnie macie racjęa co czytacie terazChłopów - odpowie tamten -bardzo życiowa książkatylko trochę za długaw sam raz na zimęWesele także czytałemto jest właściwie sztukabardzo trudno zrozumiećza dużo osóbPotop to co innegoczytasz i jakbyś widziałdobra - powiada - rzeczprawie tak dobra jak kinoHamlet - obcego autorateż bardzo zajmującytylko ten książę duńskitrochę za wielki mazgajtunelciemno w pociągurozmowa się nagle urwałaumilkł prawdziwy komentarzna białych marginesachślady palców i ziemiznaczony twardym paznokciemzachwyt i potępienie[1957]Zbigniew Herbert, Podróż do Krakowa, [w:] tenże, Hermes, pies i gwiazda, Wrocław SzymborskaNIECZYTANIEDo dzieła Proustanie dodają w księgarni pilota,nie można się przełączyćna mecz piłki nożnejalbo na kwiz, gdzie do wygrania dłużej,ale mniej dokładniei krótszymi szybciej, częściej, dalej,choć zamiast wspomnień przywozimy ja z jakimś chyba mój wszyscy na golasa,więc gdzieś pewnie na tomów - dałoby się tego streścić, skrócić,albo najlepiej pokazać w kiedyś serial pt. Lalka,ale bratowa mówi, że kogoś innego na nawiasem mówiąc, kto to pisał w łóżku całymi za kartką,z ograniczoną my na piątym biegui odpukać - Szymborska, Nieczytanie, [w:] taż, Tutaj, Kraków 2009. Dokonaj interpreatcji porównawczej wiersza Koniec wieku Kazimierza Przerwy – Tetmajera i wiersza Schyłek wieku Wisławy Szymborskiej. Bohaterowie wierszy Tetmajera i Szymborskiej są do siebie podobni, wiele ich łączy. Są filozofami, którzy próbują znaleźć odpowiedź na pytania dotyczące sensu życia, porządku świata. Zastanawiają się, jak należy żyć, dokonują próby oceny rzeczywistości. Ich tok rozumowania jest odmienny, ale dochodzą do wspólnych wniosków: świat jest miejscem złem, człowiek jest na zło narażony, człowiek nie potrafi zmienić świata, ani wpłynąć na jego zmianę. Wiersz Tetmajera można uznać na manifest pokolenia. Podmiot liryczny zauważa, że wiek XX miał być lepszy. Do chwili, w której dzieli się swimi refleksjami to nie nastąpiło. Osoba mówiąca nie ma już nadzei na zmianę rzeczywistości. Podmiot liryczny prowadzi dyskusję sam ze sobą. Obrazy mrówki rzuconej na szyny i skorpiona popełniającego samobójstwo podkreślają ogrom bezsilności człowieka zmagającego się ze światem. Każda strofa wiersza Tetmajera rozpoczyna się pytania, które sugerują odpowiednią postawę wobec życia podmiotu lirycznego. W życie człowieka podmiot liryczny wpisuje : przekleństwo, rozpacz, wzgardę, walkę, byt przyszły. Odpowiedzi negują postawę, które wynikają z ideałow romatycznych czyli walkę, uczciwość, cnotę, jak idełay poztywistycze czyli rozum, naukę. Walka słabego człowieka jest z góry skazaa na niepowodzenie. Wyjściem z tej beznadziejne sytuacji może być rezygnacja, poddanie się okrutnej rzeczywistości : ,, Czyż przez to mniej cierpieć będzie…gdy się z poddaniem schyli pod nóż gilotyny ?''. Bohater wiersza Tetmajera udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione sobie pytania i zrozumiał, że jest bezsilny ,, głowę zwiesił niemy ''. Jednocześnie doświadcza uczucia rozpaczy oraz poczucia porażki. Wiersz jest poetycką opowieścią o mijającym wieku. Wiersz Szymborskiej wyróżnia się dedukcyjnym tokiem rozumowania. W pierwszym wersie zawarta została teza, którą podmiot liryczny udowadnia w kolejnych wersach. Wykorzystująć środek stylistyczny – pararelizm składniowy podkreśla, jakie zło przybrało formy we współczesnym świecie. Myśl zawarta w utworze nie jest optymistyczna, zło świata i dezolacja człowieka są nieuniknione. Wielokrotnie powtórzona konstrukcja ,, miał być '' Niejednokrotnie powtórzona konstrukcja ,, miał być '', obraz Boga wierzącego w człowieka, zwykły codzienny język doskonale buduje obraz świata zdominowanego przez zło. Bohater wiersza Wisławy Szymborskiej zdaje sobie sprawę z obecności zła w świecie oraz słabości człowieka, jednak nie poddaje się rozpaczy, jak bohater wiersza Tetmajera, ciągle stawia ,, najważniejsze pytania naiwne ''. Winę za zło, które panuje na świecie ponosi nie tylko ten, kto czyni zło, ale też i te, który się na nie godzi. Matura z języka polskiego na poziomie rozszerzonym 2022. Jak napisać interpretację porównawczą? Waldemar Wylęgalski/ Polska PressInterpretacja porównawcza – to właśnie z nią muszą zmierzyć się uczniowie na maturze rozszerzonej z języka polskiego. Ta forma wypowiedzi jest nieco trudniejsza niż analiza wiersza na egzaminie podstawowym. Warto więc dowiedzieć się, jak poprawnie napisać interpretację porównawczą. Przedstawiamy jej schemat, przykładowe słownictwo i zasady, o których należy pamiętać. Matura z języka polskiego na poziomie rozszerzonym już za moment! Interpretacja porównawcza na maturze 2022Interpretacja porównawcza (nazywana również interpretacją równoległą) to jedna z form wypowiedzi obecnych na maturze rozszerzonej z języka polskiego. Uczniowie mogą, choć nie muszą zdecydować się na jej napisanie. Mają bowiem do wyboru jeszcze drugi temat, który powinien przyjąć formę rozprawki problemowej (o tym, jak poprawnie ją napisać przeczytacie w tekście o wypowiedzi argumentacyjnej)Jak napisać rozprawkę? Zasady, które trzeba znać. Schemat rozprawki krok po krokuMatura z języka polskiego 2022 zakończyła się. Są już arkusze egzaminacyjneInterpretacja wiersza – jak ją napisać? Te zasady warto znać. Podajemy schematMatura 2022 już niebawem. Co należy powtórzyć przed egzaminem? Przypomnijmy, że matura rozszerzona z języka polskiego składa się tylko z jednego zadania, które polega na napisaniu dłuższej wypowiedzi. Za cały egzamin można uzyskać maksymalnie 40 punktów. Interpretacja porównawcza zazwyczaj opiera się na dwóch utworach (w większości przypadków są to wiersze), które uczeń musi ze sobą zestawić. Zanim przejdziemy do omówienia tego, jak napisać taką wypowiedź, warto przeanalizować matury i tematy z poprzednich porównawcza a tematy z poprzednich latJeżeli chodzi o interpretację porównawczą na maturze, to polecenie jest zawsze takie samo: „Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów”. Najczęściej uczniowie muszą zestawić ze sobą dwa wiersze, raz zdarzyło się jednak, że na maturze pojawiły się fragmenty prozy. Oto utwory, które znalazły się na maturach w poprzednich latach:2015: „Na Sybir!” Zygmunt Krasiński i „Zesłane studentów” Jacek Kaczmarski, 2016: fragment opowiadania „Genialna epoka” (z tomu „Sklepy cynamonowe”) Brunona Schulza i fragment utworu „Bohiń” Tadeusza Konwickiego, 2017: „Obraz cnoty” Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i „Pan Cogito o cnocie” Zbigniew Herbert, 2018: „Nerwy” Cyprian Kamil Norwid i „pod dworcem głównym w Warszawie” Józef Czechowicz, 2019: „Chciałabym, z tobą poszedłszy…” Kazimiera Zawistowska i „Dusza w niebiosach” Bolesław Leśmian, 2020: „Do snu” Jan Kochanowski i „Język snu” Zbigniew Herbert, 2021: „Labirynt” Krzysztof Kamil Baczyński i „Labirynt” Wisława Szymborska. Jak napisać interpretację porównawczą?Pisząc interpretację porównawczą, bardzo łatwo jest się pogubić. Właśnie dlatego warto pamiętać o kilku ważnych zasadach. Ważne jest poznanie schematu interpretacji porównawczej, a także stworzenie sobie planu pracy, do którego wrócimy, gdy nie będziemy wiedzieli, co dalej pisać. Jak więc powinna wyglądać interpretacja porównawcza? Wyjaśniamy, jak ją napisać krok po Zaczynamy od dokładnego przeczytania podanych utworów. Następnie zastanawiamy się, co łączy ze sobą te dwa teksty. Najczęściej jest to podobna tematyka, która jednak może być w różny sposób przedstawiana przez poszczególnych autorów. We wstępie powinniśmy postawić tezę lub hipotezę. Zapiszmy ją koniecznie w naszym planie pracy, by móc do niej W rozwinięciu będziemy zestawiać ze sobą poszczególne elementy utworów. Zwróćmy uwagę nie tylko na treść, ale także na formę. Jakie elementy powinniśmy ze sobą porównać?określmy gatunek poszczególnych utworów, a także cechy danego stylu, ustalmy kto do kogo mówi w poszczególnych wierszach, określmy także sytuację liryczną, zwróć uwagę na motywy, symbole, metafory i konteksty w jednym i drugim utworze. zastanów się, w czym teksty są do siebie podobne, a gdzie się różnią, zwróć uwagę także na język i świat przedstawiony w utworach, wypisz poszczególne tematy, które występują w utworze i porównuj je równolegle, dokonując analizy. 3. W podsumowaniu nie należy powtarzać przytoczonych wcześniej argumentów. Zadajmy sobie raczej pytanie, czy więcej łączy czy dzieli dane utwory i zamknijmy nasze możemy też zapominać, że w rozwinięciu mamy nie tylko analizować utwory, ale także je interpretować. Jak więc powinien wyglądać schemat takiej pracy?Wstęp: Teza/Hipoteza interpretacyjna, Rozwinięcie: argument 1, argument 2, argument 3 i ich realizacja w utworze. Podsumowanie tematu. Niektórzy uczniowie, niemający wprawy w pisaniu interpretacji porównawczej najpierw interpretują i analizują jeden utwór, a później drugi. W podsumowaniu zaś wyciągają wnioski. Jest to wprawdzie prostszy i bezpieczniejszy sposób na pisanie interpretacji porównawczej, jednak gorzej widziany przez porównawcza. Przydatne słownictwoWarto dowiedzieć się również, jakiego słownictwa używać przy pisaniu interpretacji porównawczej. Oczywiście dużo zależy od stylu maturzysty, ale są takie sformułowania, które mogą ułatwić nam pisanie, … (snu/cnoty/powstań zbrojnych) był przedstawiany w literaturze i sztuce już od dawna. Jest to niezwykle ważny temat, który był podejmowany przez artystów… Warto zwrócić uwagę na to, że w utworze Herberta cnota została przedstawiona…, a w wierszu Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej… Te aspekty zostały podobnie przedstawione w obydwu utworach… Należy podkreślić także kontekst, w jakim pisany był wiersz Krasińskiego… Jest to niezwykle ważne właśnie w dobie pozytywizmy/romantyzmu/oświecenia… Zarówno w pierwszym, jak i drugim utworze cnota została upersonifikowana. Zastosowano ten środek stylistyczny, by… Podsumowując… Polecane ofertyMateriały promocyjne partnera Dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów. „Ludzie bezdomni” S. Żeromski i „Pan” B. Schulz. Min. 300 słów Zdający, którzy wybrali temat 2., zobowiązani byli do napisania interpretacji porównawczej zamieszczonych w arkuszu tekstów poetyckich: Na Sybir! Zygmunta Krasińskiego i Zesłanie studentów Jacka Kaczmarskiego. Rozwiązanie zadania wymagało umiejętności porównania tekstów w istotnych, samodzielnie ustalonych przez zdającego obszarach, określenia zasady zestawienia utworów oraz sformułowania wniosków ukazujących podobieństwa i różnice między analizowanymi wierszami w obrębie ustalonych płaszczyzn porównania. Wiersze można było zestawiać ze względu na perspektywę opisu sytuacji (jednostkową i ogólną), przedstawienie Syberii jako metafory polskich losów, język (patetyczny i relacjonujący) obserwowane zjawiska, ujęcie historii Polski odnoszącej się do jednostki i zbiorowości. Wykonanie tych czynności składało się na koncepcję interpretacyjną, która, zgodnie z treścią utworów, powinna łączyć ich sensy w całość. Interpretacja porównawcza to również wypowiedź o charakterze argumentacyjnym. Uzasadnienie interpretacji w postaci argumentów wywiedzionych ze sfunkcjonalizowanej analizy wymagało potwierdzenia nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach, np.: historycznym, kulturowym, filozoficznym. Pozatekstowe odniesienia, służące pogłębieniu interpretacji, powinny być odpowiednio rozwinięte i otwierać wiersze na idee związane np. z historią XIX wieku (zsyłki na Sybir), czy też z historią współczesną Kaczmarskiemu (czasy Solidarności). Kompozycję pracy wyznaczała sama forma zadania ‒ zdający mógł porównywać wiersze w sposób równoległy, według ustalonych obszarów lub zbudować wypowiedź dwudzielną, analizując kolejno utwory z arkusza i formułując wnioski końcowe. Poniżej zamieszczono wypracowanie maturzysty o przemyślanej koncepcji. Przejawia się ona nie tylko w warstwie treściowej wypowiedzi, widoczna jest też w kompozycji, której autor nadał kształt klamry. Zarówno tytuł, jak i zakończenie wypracowania eksponują intencję autorów wierszy, która według zdającego jest próbą zatrzymania wydarzeń w czasie. Myśl ta przewija się przez całą pracę zdającego. ,, O próbie zatrzymania s(traconego) życia” „Pisanie jest pytaniem o tożsamość, jest jej poszukiwaniem” Są to słowa wybitnego poety Tadeusza Różewicza, który dużą część swojej twórczości poświęcił próbie zatrzymania czasu. Wiersz stał się dla niego środkiem do uchwycenia tzw. mitologii momentalności – chwili często tragicznej, ale tylko chwili, która potrafi zmienić całe życie. Jak słusznie zauważa K. Kozioł „słowo wiersza jest bowiem formą obecności (obecności utraconej chwili lub samego autora), zniesieniem dystansu między dalą a pobliżem, między teraz i wtedy, między kiedyś i dziś”. Utwór liryczny – bez względu na jego temat – pozwala każdemu twórcyna stworzenie swojego exegi monumentum. To jest właśnie natura słowa pisanego – daje ono możliwość zapisania siebie, swoich przeżyć, wspomnień dla kolejnych pokoleń lub zmierzenia się z własną historią. Tym przeświadczeniem kierowali się bez wątpienia Zygmunt Krasiński i Jacek Kaczmarski. W swoich wierszach „Na Sybir!” oraz „Zesłanie studentów” przewidywali (Krasiński) i opisywali ( Kaczmarski) zesłanie do Rosji. Utwory te łączy nie tylko przymus skazania, ale także silna tęsknota podmiotów za domem oraz strach przed zapomnieniem przy jednoczesnej próbie upamiętnienia swojego życia. Wiersze tworzą razem skończoną całość, wzajemnie się dopełniają. Autorzy jednak różnie podeszli do perspektywy, z jakiej opisywana jest zsyłka. Krasiński skupił się na momencie aresztowania, emocjach towarzyszących odchodzeniu oraz uczuciach opuszczonych bliskich. Z kolei Kaczmarski posunął się już trochę dalej w czasie i dokonał analizy chwili samej podróży na Sybir, podkreślił ironię przechodzącą pod koniec w tragizm całego zdarzenia, spojrzał na wszystko z perspektywy zbiorowej, pokazując tym samym, że śmierć nikogo nie ominie. „Na chwilę tu jestem i tylko na chwilę” Powyższy cytat pochodzący z wiersza Szymborskiej pt. „Urodziny” świetnie podsumowuje zamysł tematyczno-kompozycyjny autora pierwszego wiersza. Skupił się on przede wszystkim na osobistej perspektywie doznania, próbował złapać chwilowość swojej egzystencji brutalnie przerwanej wizytą kata pewną „nocą zimną”. Język utworu jest prosty, możemy nawet użyć stwierdzenia wybitnej badaczki literatury Siwczyk o „kardynalnym reżimie wersyfikacyjnym”. Aby to potwierdzić, wystarczy zauważyć jedenastozgłoskową budowę (rozbitą tylko raz dwunastozgłoskowym wersem), parzystą liczbę strof i wersów oraz stosowanie odpowiednich środków interpunkcyjnych. Są one bardzo ważne z jeszcze jednego powodu, bowiem pokazują silne zaangażowanie emocjonalne podmiotu, który ujawnia się czytelnikowi już w pierwszej strofie w 1 osobie liczby pojedynczej. Adresat jest bez wątpienia zbiorowy, są to najpewniej bliscy podmiotu. Wiersz jest utrzymany w smutnej, prawie płaczliwej tonacji, powtarzające się paralelnie skonstruowane wersy przywodzą na myśl monotonię łkania, zarazem trochę uspokajają zdynamizowaną przez użyty już w samym tytule wykrzyknik i kolejne środki interpunkcyjne. W kontekście całego utworu ważne są pierwsza i ostatnia strofa. Podmiot liryczny charakteryzuje w nich najpierw kondycję życia ludzkiego (poeta doctus?) do której kluczem są grupy słów „fala’, „ptak”, „sen” a także „łódź”, „odlata”, „odchodzi”. Pierwsza grupa charakteryzuje naturę człowieka, jego wspomnianą wcześniej chwilowość. Ta momentalność losu ludzkiego została podkreślona poprzez drugą grupę symbolizującą życie człowieka. Mamy tu do czynienia z toposem życia jako żeglowania. Jak zauważa słusznie poeta, jest ono tak samo niestałe, ulotne jak „odlatujący” wiatr, na który nie ma wpływu. Podobnie uważa Pascal - wybitny filozof, który stwierdził, że „żeglujemy po szerokim przestworzu pchani od jednej do drugiej strony”. W ostatniej strofie, poprzedzonej dwoma opisującymi moment odejścia oraz żal w pozostawionych bliskich, podmiot koncentruje się na wyrażeniu swojej największej obawy o to, iż nie zostanie zapamiętany przez nikogo – „I pamięć moja z serc waszych upłynie”. Nagromadzony w wierszu smutek połączony z napięciem zrodzonym ze strachu wybuchają z całą siłą w tej strofie i zamknięte są w wykrzykniku na końcu drugiego wersu. Potem następuje stopniowe uspokojenie, które stanowi punkt wyjściowy utworu Kaczmarskiego. „Wszytki za nic ważę - każdemu duszę wydłabię” Ten fragment średniowiecznego wiersza pt. „Rozmowa Polikarpa ze śmiercią” wyraża kluczowe intencje autora „Zesłania studentów”. Kaczmarski, podobnie jak Krasiński, swoje dzieło umieszcza w kontekście zesłania na Sybir. Jego podmiot także boi się zapomnienia i tęskni za ojczyzną, pragnie wrócić do domu. Zostało to wyrażone kolejno w trzeciej, czwartej i piątej strofie poprzez bezpośrednie odwołanie się do starożytnego dzieła – „Odysei” (przedstawiającej tułaczy powrót do domu głównego bohatera Odysa) oraz dzięki zarysowaniu pozornej normalności ludzi. „Najmłodszy” z nich „w mapę jak w okno patrzy” inni „dręczą się, jak by tu ojcu pokazać naganne ze sprawowania”, jeszcze następny „ściągnął buty tarł palce”. Wszystko wygląda niewinnie i przez to uwydatnia tragiczność wydarzenia. Owa subtelna ironia osiąga szczyt w szóstej strofie, która jest jednocześnie odarciem ze złudzeń. Żołnierz, który jest „spity jak bela”, spokojne śpi, ponieważ zdaje sobie sprawę, „że i tak nie mają gdzie uciec”. Nie bez znaczenia są dwie początkowe strofy, w których podmiot porównuje Syberię z końcem świata („Kończymy bliską Syberią skrócony kurs geografii”). W kontekście takiego porównania nasuwa się na myśl jeszcze jedno, pochodzące z wiersza Czesława. Miłosza "To„. Pisał on bowiem, iż „to jest natknięciem się na kamienny mur”, i zrozumienie, że ten mur nie ustąpi żadnym naszym błaganiom”. Zesłanie na Syberię, które jest paralelne z „kamiennym murem” jawi się jako sytuacja graniczna, zmieniająca ludzki los, a sama podróż jest przez podmiot utożsamiona z lekcją „trudną jak lekcja historii”. Podobnie jak u Krasińskiego ważne są tutaj środki interpunkcyjne, które ograniczone zostały przez autora do dwóch myślników. Ma to na celu wymuszenie na czytelniku większego skupienia (co jednocześnie podkreśla rangę poruszanego problemu) oraz jego wnikliwszą pracę z tekstem. Budowa, porównywalna z pierwszym utworem, jest także regularna. Wiersz jest dłuższy, bowiem składa się z siedmiu strof, co może sugerować, iż zbliżające się piekło syberyjskie wymusiło na autorze więcej czasu potrzebnego na próbę zrozumienia. Najbardziej traumatyczna jest jednak ostatnia strofa przedstawiająca tragizm młodego pokolenia - „Szynele o wyrok za duże”. Wiersz ma klamrę kompozycyjną - zaczyna się i kończy tym samym wersem „ Pod wielką mapą Imperium” . „Nie znam roli, którą gram, wiem tylko, że jest moja, niewymienna” Obaj poeci przedstawili sytuację graniczną w życiu człowieka, jaką jest zesłanie. Choć użyli różnych form ekspresji językowej i ukazali inne sytuacje, to jednakowo wyrazili ból, strach i tęsknotę – czyli emocje towarzyszące podczas aresztowania i zsyłki. Jak już wspomniałem na początku, oba utwory łączy przede wszystkim potrzeba uchwycenia momentalności zdarzenia, jego analiza. Dzięki uchwyceniu ulotności chwili autorzy mogli nadać jej charakter wieczny. Jednak, co najważniejsze, tych dwóch twórców cechuje identyczne widzenie świata, za sprawą którego za pomocą swoich wierszy przenikają do istoty rzeczy. Koncepcję interpretacyjną pracy, oprócz myśli przewodniej, tworzą wybrane przez zdającego płaszczyzny porównania utworów, takie jak: – sytuacja liryczna – skazanie i zsyłka na Sybir, – wpływ sytuacji granicznej na emocje i przeżycia bohaterów, – perspektywa opisu zesłania (zbiorowa i jednostkowa), – adresat wypowiedzi, – czas wydarzeń, – język i wersyfikacja, – rola interpunkcji. Autor pracy pogłębił interpretację poprzez wprowadzenie kontekstu filozoficznego, jakim jest filozofia Pascala. Kontekst jest funkcjonalny wobec myśli przewodniej o przemijaniu, koresponduje z toposem życia jako żeglowania. Maturzysta wprowadził też kontekst literacki. Poetyckie refleksje, które otwierają kolejne obszary porównania, sygnalizują kierunek interpretacji i poszerzają pole możliwych skojarzeń. Zdający operuje terminologią teoretycznoliteracką, analizuje znaczenia słów-kluczy, zauważa ironię i obecność znanych w kulturze toposów. Związek obydwu wierszy widzi na płaszczyźnie semantycznej, uważa, że utwory wzajemnie się dopełniają. Wskazuje więc na ciągłość historii, uniwersalizm sytuacji i niezmienność towarzyszących jej ludzkich emocji. Zastosowana w pracy kompozycja równoległa, pozwoliła na odniesienie poszczególnych obszarów porównania do obydwu utworów. W podsumowaniu uwzględniono podobieństwa i różnice między wierszami odnoszące się do przyjętej koncepcji. Maturzystom łatwiej było prowadzić wywód równolegle, jeśli nadali poszczególnym częściom pracy śródtytuły wskazujące na płaszczyzny porównania utworów. Przykładem może być wypracowanie o kompozycji problemowej, którego segmentacja została wyznaczona przez następujące rozdziały: I. Na spotkanie z Sybirem (wstęp) II. Między jednostką a zbiorowością ( relacje między osobą mówiącą a bohaterami/odbiorcami wierszy) III. Wspólny mianownik (interpretacja tytułu, zesłanie, emocje bohaterów) IV. Język wypowiedzi (różnice w sposobie przekazu) V. Refleksyjność (interpretacja znaczeń metaforycznych) VI. Istota pamięci i poezji (rola poezji, która nie pozwala zapomnieć o historii) Kontekstem interpretacyjnym, najczęściej wykorzystywanym przez maturzystów, był kontekst historyczny dotyczący XIX wieku (czasu zaborów i zsyłek), a także wydarzeń z lat 80-tych XX wieku, których świadkiem był Jacek Kaczmarski. Zdający odwoływali się także do konkretnych utworów, takich jak III część Dziadów Adama Mickiewicza czy Lalka Bolesława Prusa (konteksty literackie). Rzadko pojawiał się kontekst dzieł malarskich. Maturzyści nie wiedzieli, że wiersz Kaczmarskiego jest poetycką interpretacją obrazu Jacka Malczewskiego Zesłanie studentów. Jeśli obraz był przywołany, to tylko hasłowo. Bliższe zdającym dzieło, do którego się odwoływali, to film Syberiada polska z 2013 roku w reżyserii Janusza Zaorskiego. Dzieło to funkcjonowało w pracach jako kontekst egzystencjalny, związany z ludzkimi doświadczeniami. Nie wszyscy maturzyści wykazali się umiejętnością odczytywania utworów na poziomie znaczeń metaforycznych. Utwór Jacka Kaczmarskiego Zesłanie studentów często był interpretowany na poziomie dosłownym. Wnioski, które powinny wynikać z analizy, zastępowano domysłami i skojarzeniami dalekimi od treści utworów. Powodowało to zniekształcenie intencji autora, a w konsekwencji sformułowanie tezy sprzecznej z utworem. We wszystkich przykładach zachowano oryginalną pisownię. Przykład 1. Nauka jako katorga. Podmiot liryczny mówi, że zaraz będzie egzamin, który można porównać do katorgi. Uczniowie siedząc na lekcjach są bezradni, ponieważ nie mogą nic zrobić, by lekcja się skończyła, muszą wytrwać do końca. Dręczą się w mokrych ubraniach, jest to dla nich przerażające. Jeden ze studentów próbuje odczytać mapę i szuka drogi powrotnej, aby nie oblać egzaminu. Jeden ze studentów poddał się, drugi jeszcze walczy z egzaminem. Wspomnianego żołdaka można porównać do nauczyciela, który ma świadomość, że studenci nie są w stanie uciec i wywinąć się od swego losu. Przykład 2. Ucieczka od nauki. Bohaterami tekstu są studenci, którym przyszło zmierzyć się w szkole z tematem trudnym, jakim jest Syberia. Młodzi nie wykazują żadnego zainteresowania daną kwestią i próbują się zajmować innymi rzeczami, aby nie myśleć o tym, co sprawia im najwięcej trudu. W innych zajęciach szukają oni ucieczki od problemu, chociaż głęboko w sercach wiedzą, że ona nie istnieje. Jest to ucieczka pozorna, która nie ma najmniejszego sensu, nie przynosi pozytywnych rezultatów. Każdy musi przejść przez etap edukacji, kształtuje ona bowiem każdego człowieka. Przykład 3. Porwanie studentów. Uczniowie przedstawieni są w sytuacji bardzo codziennej, bowiem uczestniczą oni w lekcji geografii. Lekcja ta zostaje im jednak przerwana, gdy do sali lekcyjnej wkraczają rosyjscy kaci. Porywają oni wszystkich uczniów i wywożą na Sybir. Przykład 4. Radosna kąpiel w rzece. Utwór ten jest bardzo radosny, chodź czasami ma chwile smutku, załamania. Czwarta zwrotka opowiada o tym, że dwaj studenci, możliwe, (...) że nad jakąś rzeką, możemy stwierdzić po tym, iż jak mamy napisane ubrania ich były mokre, więc może się kąpali. Piąta strofa jest to ciąg dalszy do czwartej strofy, w niej opisana jest historia, w której dwaj studenci rozbierają się z mokrych ubrań i jeden z nich myśli o tym, żeby nie poddać się bez walki i zawalczyć o tą dobrą ocene. Zdarzały się też niezgodne z tekstem interpretacje obu wierszy. Przyczyną odczytania sprzecznego z tekstami była przede wszystkim nieznajomość podstawowego kontekstu historycznego. Oto przykłady. Przykład 5. Podróże po Syberii. W utworze pt. ,,Na Sybir!” Zygmunta Krasińskiego mówi podmiot liryczny w liczbie pojedyńczej, jest to sam autor, który być może wybiera się w podróż na Sybir jak sam tytuł mówi, ponieważ rozpacza nad tym, że tu gdzie się znajduje nie jest zauważalny przez ludzi, czuje się samotny, przygnębiony (...) W utworze pt. ,,Zesłanie studentów” Jacka Kaczmarskiego mówi podmiot w są to studenci, którzy podróżują po Europie i Syberii, opisują swoje historie, jakie im się przytrafiły. Przykład 6. Wiersze o walce. Oba wiersze mówią o walce na Syberii i o trudach z nią związanych. W pierwszym została ukazana samotna podróż podmiotu lirycznego na pole walki. W drugim wierszu podmiot liryczny nie jest sam, przebywa ze swoimi kolegami, którzy tak jak on walczyli na Syberii. Ukazany został z grupą żołnierzy, którzy odpoczywają razem z nim po przeżytej już walce (...) Jedna osoba upiła się, żeby zapomnieć o walce, ale się nie da. Zdający kojarzyli Sybir i zesłanie z radzieckimi łagrami lub niemieckimi obozami pracy, nie odróżniając tych miejsc. Przykład 7. Ofiary łagrów i lagrów. Bohater wiersza Krasińskiego stanie się ofiarą łagru, a jego zlagrowanie jest przesądzone. Kaczmarski zajmuje się ukazaniem portretów ofiar zsyłki – ludzi zlagrowanych. Najmłodszy bohater, student (…) ulega tendencji spiskowej, która staje się jego obozowym zajęciem; bohaterowie są oceniani kategoriami wykonanej pracy. Przykładem pracy, która dowodzi niezrozumienia formy interpretacji porównawczej jest wypowiedź mająca charakter dywagacji niezwiązanych z tekstami. Przykład 8. Nastaje zima, zmrok zapada, robimy się senni, zasypiamy i nagle przychodzi piękny sen o Warszawie, w którym ona jest piękna niczym kwiat, bogata jak Las Vegas.(...) Gdy się budzimy, okazuje się jednak, że to był piękny sen, który nie jest do końca prawdą. Zdajemy sobie sprawę, że już nigdy nie wróci. Zaczynamy głęboko rozpaczać, że to co piękne zaczyna nam mijać. (...) Lecz ja nie polecę do wiecznej krainy, gdzie wszyscy lecą, ja muszę być inny i obrać swój kierunek. Na pewno nie polecę na piękne brzegi morza, na kwieciste łąki czy pola, lecz ślad mnie naprowadzi na coś pięknego, na coś, o czym nigdy bym nie pomyślał, ja polecę na piękną Syberię. Nieznajomość historii i brak wiedzy historycznoliterackiej były przyczyną popełniania przez zdających błędów merytorycznych: Podmiotem lirycznym są uczniowie przedstawieni w sytuacji codziennej, bowiem uczestniczą w lekcji geografii. Uczniowie zapewne uczyli się o Rzymie, na co wskazuje cytat ,,Pod wielką mapą Imperium”. Zygmunt Krasiński należał do pokolenia Kolumbów. Jest to poeta, który przebywał w obozach koncentracyjnych podczas II wojny światowej. Zatem jego poezja opowiada głównie o tematyce wojennej. Zdający, którzy w argumentacji wykorzystywali inne teksty kultury, często nadmiernie eksponowali martyrologię, popełniając przy tym błędy rzeczowe. Sposób omówienia lektury nie zawsze służył pogłębieniu interpretacji wierszy: Ludzie cierpieli nie tylko z powodu wywózki na Sybir, ale również w obozach koncentracyjnych, łapankach, gdzie wyniszczano ludzi zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Znakomicie opisała te wydarzenia Zofia Dałkowska w wywiadzie z Markiem Edelmanem pt. ,,Medaliony” Jest to literatura faktu, książka o bólu, cierpieniu innych ludzi, których dotknęło najgorsze, co może spotkać w życiu człowieka. Podsumowanie, zamiast wniosków interpretacyjnych, często zawierało ogólne refleksje, najczęściej niezwiązane z wcześniejszą argumentacją. Podobnie jak w wypracowaniach na temat 1. widoczna była tendencja do moralizowania: Poznając przeszłość, my ludzie mamy obowiązek, aby przeszłość taka nigdy nie powróciła, aby nikt z nas nie musiał się bać, cierpieć w katorgach. Powinniśmy pamiętać o tamtych ludziach, którzy zginęli (czy to na Syberii czy w obozach koncentracyjnych), bo byli to bez wątpienia ludzie godni pamięci. Cieszmy się naszym krótkim życiem, ale nie zapominajmy o ofiarach wojen. Podsumowanie i wnioski Przeprowadzenie po raz pierwszy (w liceach ogólnokształcących) egzaminu maturalnego z języka polskiego w nowej formule może skłaniać do porównywania jego średnich wyników z wynikami uzyskiwanymi w latach poprzednich i wyciągania optymistycznych wniosków dotyczących poziomu osiągnięć tegorocznych maturzystów. Z punktu widzenia systemu edukacji wydaje się to jednak niewłaściwe i przedwczesne, a z punktu widzenia pomiaru dydaktycznego – niepoprawne metodologicznie ze względu na odmienną formułę egzaminu: formy wypowiedzi, kryteria oceny itp. Jedynie odsetek sukcesów tegorocznych maturzystów można ostrożnie odnieść do zdawalności w liceach ogólnokształcących przed rokiem 2014 i stwierdzić wyższą skuteczność nowej formuły egzaminu w tym typie szkół. Wnioski na temat stopnia opanowania umiejętności określonych w nowej podstawie programowej przez absolwentów liceów ogólnokształcących opieramy na jakościowej analizie poziomu wykonania zadań, typowych i nietypowych odpowiedzi maturzystów, a także sposobu stosowania i mechanizmów działania kryteriów oceny. Spostrzeżenia dotyczące wszystkich form wypowiedzi na obu poziomach egzaminu przedstawimy zgodnie z porządkiem głównych sprawdzanych umiejętności, który w przypadku wypracowania odpowiada układowi kryteriów oceny (w dużym stopniu zrównujących wymagania na poziomie podstawowym i rozszerzonym). Szczególną uwagę zwrócimy na umiejętności traktowane jako priorytetowe w nowej podstawie programowej i nowej formule matury. Sprawdzenie rozumienia tekstu nieliterackiego w postaci dwóch zestawów opartych na różnych tekstach pokazało, że maturzyści mieli więcej trudności z odczytaniem sensów felietonu (zwłaszcza w kontekście fragmentu dzieła literackiego) niż z rozumieniem artykułu o charakterze argumentacyjnym, związanego z językiem. Świadczy to o osiągnięciu poziomu świadomości językowej niezbędnego do rozumienia tekstu związanego z problemami współczesnej polszczyzny, a także do wykonania działań na tekście, takich jak przekształcenie zdania w celu uniknięcia wyrazów modnych czy streszczenie tekstu. O tym, że świadomość językowa nie jest tożsama z wiedzą o języku świadczy fakt, że większe trudności sprawiło maturzystom zadanie wymagające rozumienia pojęć perswazji i manipulacji językowej, uwzględnionych w podstawie programowej. Przyczyny największych trudności maturzystów w czytaniu tekstów nieliterackich okazały się spójne z istotą problemów, jakie mieli oni z interpretowaniem tekstów literackich w wypracowaniach. Pierwszy z problemów to nieznajomość obowiązkowych lektur wymienionych w podstawie programowej. Fakt, że około 80% rozwiązujących test nie potrafiło oczytać ogólnego sensu analizowanego tekstu w kontekście przesłania Pana Tadeusza (charakterystycznego i często cytowanego fragmentu Epilogu) koresponduje z merytorycznym poziomem wypracowań, które często są obrazem niezrozumienia problematyki utworów literackich i nieznajomości ich treści. Z kolei trudności w rozumieniu argumentacyjnej warstwy tekstu nieliterackiego (podaniu przykładów uzasadniających tezę autora) – przekładają się na trudności w rozumieniu problemu i sposobu jego ujęcia w tekście literackim oraz w napisaniu wypracowania o charakterze argumentacyjnym. Zasadniczą trudnością, której pokonanie wręcz warunkowało napisanie wypowiedzi o charakterze obligatoryjnie argumentacyjnym, w każdej z form na obu poziomach egzaminu, było Zasadniczą trudnością, której pokonanie wręcz warunkowało napisanie wypowiedzi o charakterze obligatoryjnie argumentacyjnym, w każdej z form na obu poziomach egzaminu, było

dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów